كفاية الأصول ( فارسى ) — صفحة 118
السادس : إن الصحة و الفساد وصفان إضافيان يختلفان بحسب الآثار و الأنظار ، فربما يكون شىء واحد صحيحا بحسب أثر أو نظر و فاسدا بحسب آخر ، و من هنا صح أن يقال : إن الصحة فى العبادة و المعاملة لا تختلف ، بل فيهما بمعنى واحد و هو التمامية ، [ 130 ] و إنما الاختلاف فيما هو المرغوب منهما من الآثار التى بالقياس عليها تتصف بالتمامية و عدمها ، و هكذا الاختلاف بين الفقيه و المتكلم فى صحة العبادة ، إنما يكون لاجل الاختلاف فيما هو المهم لكل منهما من الاثر ، بعد الاتفاق ظاهرا على أنها بمعنى التمامية ، 6 . تفسير وصفى صحت و فساد ششم : صحت و فساد از وصفهاى اضافى [ - نسبى ، مانند : ملكيت و زوجيت ] مىباشند ، يعنى برحسب آثار و انظار ، مختلفاند . ازاينرو چه بسا شيىء واحدى برحسب [ ترتّب فلان ] اثر بر آن يا از نظر [ فلان شخص ] صحيح باشد ، و برحسب [ نداشتن فلان وصف يا از نظر ] فردى ديگر ، فاسد محسوب شود . [ پس صحت و فساد از امور خارجى نيستند ، و گرنه اختلاف داشتن آنها معقول نبود ] . ازاينرو صحيح است گفته شود : صحّت در عبادت و معامله [ از نظر مفهوم ] مختلف نمىباشد ، بلكه در هردو به يك معنا هستند و آن عبارتست از تماميت [ 130 ] [ و واجد اثر بودن ، بنابراين صحت عبادت به معنى تماميت آن است ، چنان كه صحت معامله ، به معنى تماميت معامله است و همچنين است در فساد ] . اختلاف [ معناى صحت در عبادت با معناى آن در معامله ] از نظر آثار مرغوب [ و مطلوبى ] است كه بر هريك مترتب است كه به قياس [ و به لحاظ ] بر آن آثار [ يعنى ترتبشان بر هريك و به اعتبار عدم ترتبشان ] موصوف به تماميت و عدم تماميت مىگردند . [ بنابراين در عبادات ، صحت عبارتست از حصول امتثال و سقوط كفاره و قضا ؛ و در معاملات عبارتست از حصول اثر مطلوب مانند : زوجيت در نكاح و انتقال در بيع و قطع علقه در طلاق و بههمين ترتيب . . . ] و نيز اختلاف فقيه و متكلّم [ در معناى فساد و ] صحت عبادات ، [ اختلاف در مفهوم نيست ، بلكه ] تنها به خاطر اختلافشان در اثر مهم [ و مطلوب ] براى هركدام از آندو مىباشد ، پس از آنكه هردو اتفاقنظر دارند براينكه صحت به معناى تماميت است [ و فساد به معنى عدم تماميت ] ،