اوراق بىدليل و زشت بعضى از نگارههاى اين دستاورد عظيم و شاهكار نسخ خطى فارسى لطمه سختى بدان وارد كرده « 1 » و كندن نگارهها و جداسازى آنها از متن اصلى بر وحدت فوقالعاده اين اثر كه نشانهاى از پختگى و پروردگى كارگاه آن است ، شديدا آسيب رسانده است . صفحهء نماى متن ارزش و اهميت اين نگارههاى تقريبا تمام صفحهاى را متوازن ساخته است . از كل نگارهها فقط سه نگاره حالت صفحه دارند . تعداد زيادى از صفحات داراى نگاره هستند و جائى نيز براى متن دارند : و آرايش آنها طورى است كه روش ديگرى از تلفيق آنها را فراهم ساخته و از نظر جداسازى كامل از راه تداوم ، نگارههاى بين ستونهاى متن و تعبيه تذهيب اسليمى رسمى در اين فضاها با يكديگر متفاوت هستند ؛ و در هر مورد انسجام تصوير و متن با اعلى درجه خود حفظ شده است . در دو مورد ( برگهاى
b
و 385 و
b
638 ) زمينه فضاى چهار متن طلاافشانى شده تا از دمسازى ثبات معمارى تصوير شده جلوگيرى كند .
همچنين وحدت سبك و رنگآميزى كه بىشك از تحميلات مدير كارگاه دربارى سلطان محمد بوده ، بر وحدت متن و نقاشيها پيشى گرفته است . اين سبك خانگى را بايد سبكى مشوش و تزيينى معنى كرد كه داراى نگره فضايى و بيرونى بود و در تقابل و تباين كامل با سبك تيمورى هرات در زمان سلطان حسين بايقرا قرار داشت و اشتياق و ذوق درونگراى عرفانى شاعر معروف جامى بر آن حاكم بود و در اثر بهزاد و مكتب او همراه با توازنهاى نسبتا منسجم و سرد و تركيببنديهاى بسته جلوه يافته بود .
نگاره صفحه
b
516 كه بوسيله ميرمصور امضاء شده « 2 » و داستان اردشير و گلنار را به تصوير كشيده ، در شهررى در كوشكى با كاشيكارى درخشان و در بستر ديده مىشوند . صحنه ، آرامش كاملى را با هلال ماه و لكههاى ابر در آسمان شب القا مىكند . رنگاميزى گرم تختخواب احساس و عاطفه را به خوبى منتقل مىكند و درعينحال گلنار به آرامى بادبزنهاى آويخته بر ديوار را تكان مىدهد . رقم هنرمند در افريز كتيبه كاشيكارى شده آمده است .
دوست محمد كه امضاى او زير نقاشى ديگر است ( برگ
b
512 ) « 3 » و از اهميت اثر او بهعنوان يك منبع ادبى در پائين صحبت خواهيم كرد ، داستان هفتواد و كرم را به تصوير كشيده است . اين نگاره منظرهاى مشوش است كه در وسط آن شهرى در درون درهاى قرار گرفته و در دروازه آن
هامش
( 1 ) - نگارههاى ايرانى : نمايشگاهى از هفده نگاره شاهنامه هوتون ( لندن ، 1979 م . ) ، شماره 13 ، صص 7 - 36 . كريستى ، لندن ، كاتالوگ ، 17 نوامبر 1976 م . ،D، صص 33 - 28 ( هفت برگ از شاهنامه هوتون ) .
( 2 ) - ولشWonders of the Ages، صص 7 - 96 ، شماره 30 وA king , s Book of Kings، صص 71 - 169 .
( 3 ) - ولش ،Wonders of the Ages، صص 101 - 98 ؛ وA king , s Book of Kings، صص 4 - 173 .