1648 635 تومان
1649 200 تومان
1650 2 / 1 612 تومان
1651 750 تومان
1652 785 تومان
1653 700 تومان
1664 700 تومان
1668 700 تومان
1669 700 تومان
1670 900 تومان
1672 1000 تومان
بعدها اين مبلغ طبق توافق طرفين در 1000 تومان متوقف شد كه گاه وصول نمىشد .
شايد بتوان به ارقامى در سال 1670 م . ارجاع داد . اگر بپذيريم كه كمپانى انگليس فقط يك پانزدهم حقوق گمركى را دريافت مىكرده ، پس اين بدان معنى است كه مبلغ مذكور ، 15000 تومان بوده و شاه بندرهم رقمى شبيه به اين يعنى 50000 ليره دريافت مىكرده كه هردو رويهمرفته 100000 ليره مىشده است . حقوق گمركى تجارت سال 70 - 1669 م . حدود 29000 تومان معادل 96666 ليره محاسبه شده است . حقوق گمركى ايران در سال 1652 م . ، 118000 ليره بوده است . در سال 1682 م . در لندن عقيده براين بود كه سهم انگليس از گمركات سالانه 12000 هزار تومان ( 40000 ليره ) براى دوره 78 - 1658 م . بوده است . نيكولاس باكريج
( Nicholas Buckeridge )
عامل كمپانى انگليس در سال 1661 م . شنيده كه « وزير گمركخانه [ شاه بندر ] به دوستان او اطلاع داده ( با اين فرض كه او نشنيده و يا از او خبر نگرفته ) كه حقوق گمركى شاه در اين سال بالغ بر 15 و 16 هزار تومان شده . . . [ و ] به سر شاه و شما كلاهرفته .
چون بايد بيشاز 20 هزار تومان مىشد . » « 1 » گمركات سال 1674 م . به 24000 تومان مقاطعه داده شده است . ميزان تعرفه گمركى ده درصد ارزش كل بوده است . در سالهاى 1656 م . و 1657 م .
رويهمرفته اجناسى به ارزش 444500 ليره از طريق گمركات سورات وارد ايران شده است .
در ارزيابى اين ارقام غيرقطعى بايد گفت كه كل ارزش تجارت ايران و هزينهاى كه بايد براى تجارت كمپانيهاى انگليس و هلند در نظر گرفته مىشد و معافيت آنها از حق گمركى فىالواقع همان بود كه عرضه مىشد ، گواينكه تجارت خصوصى تجار رسما چيز ديگرى بود ؛ و تخليه بارها در سواحل متروك هم محاسبه نشده است ؛ و نيز رواج « رنگكنى » كه تجارت محلى در كسوت تجارت كمپانى انجام مىشد . در اواسط سده هفدهم ميزان تقريبى كل واردات ايران از بنادر جنوبى حدود 700000 ليره يعنى اندكى كمتر از ميزان وارداتى از حوضه مديترانه و باز تا
هامش
( 1 ) -I . O .، 2894 / 27 / 3 /E، نيكولاس باكريج ، اصفهان ، به كمپانى هند شرقى ، 19 اوت 1661 م .