صاحب مطلع البدور « 1 » مىنويسد :
علامه ابن وزير در شرح حال او مىنويسد : در طى اعصار از اولاد امام هادى كسى مثل او پديد نيامده است . او جامع دانشهاى مختلف بود و در انواع نثر و نظم دست داشت . در شظب متولد شد و قرائت قرآن را كه ياد گرفت ، پدرش او را با پسر عمويش محمّد بن أحمد مرتضى به صعده برد و مدتى در انواع علوم ادبى و عربى تحصيل كرد و اين علوم را نزد دو عمويش مرتضى بن على و احمد بن على فراگرفت . علم تفسير را در نزد شيخ علامه ، ترجمان روزگار خود ، اسماعيل بن ابراهيم بن عطيهء بحرانى ، و علوم ادبى را در محضر فقيه علامه و دانشمند معروف ، محمّد بن على بن ناجى بياموخت ، و در محضر همين دانشمند بود كه ديوان متنبّى را خواند . اصول دين و اصول فقه و فروع را نزد قاضى علامه ملك العلماء ، عبد اللّه بن حسن دوارى و عموى خود مرتضى بن على كه در علم كلام برجسته بود ، و همچنين نزد عموى ديگرش احمد بن على فراگرفت . بدين ترتيب ، هم اجازات روايت دريافت كرد و هم از طريق سماع اجازه به دست آورد ، از جمله جامع الاصول را از قاضى حرم ، محمّد بن عبد اللّه بن ظهيرهء قريشى مخزومى ، ساكن مكّهء مشرفّه ، در سال تشرّف به حج كسب كرد . اين شاعر رسالات و مسائل و اشعار و منظومههاى بىشمارى دارد ، تا بدانجا كه شيخ فقيه محمّد بن على بن ناجى در حق او گفته است :
مراد پيغمبر از اين كلام كه فرمود : از فرزندان حسن ، شخصى مىآيد كه از زبانش شعر مىريزد ، همچنانكه از دهان افعى سم بيرون مىآيد ، همين شاعر بوده است .
تأليفات اين شاعر از اين قرارست :
كفاية القانع فى معرفة الصانع .
نظم الخلاصة « 2 » كه شرح غديريّهء اوست .
الطرازين المعلمين فى المفاخرة بين الحرمين .
هامش
( 1 ) . احمد بن صالح بن محمد بن ابى رحال يمنى كه به سال 1092 در صنعاء درگذشته است .
( 2 ) . تأليف علامه شيخ حسن رصاص .