شاگردان استادش سروجى گذشت و سجادهاش را بر روى آب گسترد و بر روى آن نشست و شناكنان به طرف ديگر رفت و لباسش هيچ تر نشد . دوستانش اين واقعه را براى استاد سروجى نقل كردند و او گفت : عقيل غواص است و از آن پس ، بدين نام مشهور شد . « 1 »
حقا كه تأثير اين مرد در جماد و نبات و حيوان ، از تأثير خداوند در آنها كه تسبيحشان را در پى دارد ، بيشتر است ، به شرطى كه خيالات و توهّمات اين مرد حقيقت داشته باشد ، چرا كه در قرآن كريم آمده :
هيچ موجودى نيست مگر آنكه خدا را به پاكى مىستايد ، ولى شما ذكر تسبيح آنها را درنمىيابيد . « 2 »
خدا را هرچه در آسمانها و زمين است تسبيح مىكنند . « 3 »
هرچه در آسمانها و زمين است خدا را سجده مىكند . « 4 »
ستاره و درخت خدا را سجده مىكنند . « 5 »
آيا نمىبينى كه هركه در آسمانها و زمين است و خورشيد و ماه و ستارگان و كوهها و درخت و جنبندگان و بسيارى از مردم خدا را سجده مىكنند . « 6 »
با وجود اينها ، شنيده نشده كه به نشانهء تسبيح ، وحوش و چهارپايان نعره زنند و درخت فرياد برآورد و سنگها بالا و پايين روند . اين موجودات ، ناگزير با زبان ملكوتى ، يا به عنوان آمادگى ، يا شهادت تكوينى كه از هيچ آفريدهاى مجزا نيست ، نيايش مىكنند ، چنان كه شاعر گفته است :
- در هرچيزى ، بر ذات خدا نشانى است كه بر يگانگى او دلالت دارد .
در همين راستاست كه حق تعالى فرمود : خدا شهادت مىدهد كه هيچ خدايى جز
هامش
( 1 ) . روضة الناظرين 35 .
( 2 ) . اسراء 17 / 44 .
( 3 ) . صف 61 / 1 .
( 4 ) . نحل 16 / 49 .
( 5 ) . رحمن 55 / 6 .
( 6 ) . حج 22 / 18 .