[ دنبالهء مبالغه در فضايل خلفاى سهگانه : ابو بكر ، عمر ، عثمان ]
4 - در صحيح بخارى ، بخش مناقب ، فصل فضايل و برترى ابو بكر پس از پيامبر ، روايتى ثبت شده است از طريق عبد اللّه بن عمر كه گفت : ما در زمان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله افراد مردم را به لحاظ خوبى و برترى متمايز مىساختيم ، ابتدا ابو بكر را خوبترين فرد شمرديم و سپس عمر بن خطاب را و پس از آن دو عثمان بن عفان ، رضى اللّه عنهم ، را تعيين كرديم . « 1 »
بخارى در فصل مناقب عثمان ، سخن عبد اللّه بن عمر را بدين عبارت ثبت كرده است :
در زمان پيامبر هيچ كس را همتاى ابو بكر نمىشمرديم ، و سپس همتاى عمر و آنگاه عثمان ، و چون از اين سه مىگذشتيم ، ديگر اصحاب پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را رها كرده ميانشان امتيازى قائل نمىشديم . « 2 »
بخارى در تاريخ خود ، آن روايت را به اين شكل نوشته است : در زمان پيامبر و پس از وى مىگفتيم : بهترين اصحاب پيامبر ابو بكر است ، بعد عمر و سپس عثمان . « 3 »
احمد حنبل از زبان عبد اللّه بن عمر چنين ثبت كرده است : ما وقتى پيامبر خدا زنده بود و اصحابش بسيار بودند ، چنين برمىشمرديم : ابو بكر ، عمر ، عثمان ، و آنگاه دم فرو مىبستيم . « 4 »
ابو داود و طبرانى از ابن عمر چنين روايت كردهاند : ما وقتى پيامبر خدا زنده بود ، اينطور مىگفتيم : برترين فرد امت پيامبر پس از وى ابو بكر است و بعد عمر و سپس عثمان . پيامبر خدا اين سخن را مىشنيد و تكذيبش نمىكرد . « 5 »
ابن سليمان در فضايل اصحاب روايتى دارد از طريق سهيل بن ابى صالح ، از پدرش ، از عبد اللّه بن عمر كه ما مىگفتيم : هرگاه ابو بكر و عمر و عثمان بروند ، مردم برابر و همسان مىشوند . پيامبر اين را مىشنيد و تكذيب نمىكرد . « 6 »
هامش
( 1 ) . صحيح البخارى : 5 / 243 .
( 2 ) . همان : 5 / 262 ؛ طرح التثريب ، حافظ عراقى : 1 / 82 - به نقل از صحيح مسلم و صحيح البخارى .
( 3 ) . تاريخ البخارى : 1 / قسم 1 / 14 .
( 4 ) . مسند احمد : 2 / 14 .
( 5 ) . فتح البارى : 7 / 13 ؛ طرح التثريب : 1 / 82 كه افزودهء طبرانى را ذكر كرده است .
( 6 ) . فتح البارى : 7 / 13 .