بجنگيد تا به حكم خدا باز آيد . هرگاه باز آمد ، ميانشان را با عدالت به صلح آريد و دادگرى كنيد ، زيرا خدا دادگران را دوست مىدارد . « 1 » اين آيه را يك مرد عراقى به او فهماند و او را بيچاره و بىجواب ساخت تا براى نجات از منطق نيرومندش پرخاش نمود كه ترا چه به اين آيه ، برو گمشو !
پسر عمر آيا هدايت را از ضلالت تميز نمىداد ، و برايش حق از باطل مشخص نگشته بود ؟
آيا تشخيص نمىداد كداميك از آن دو جماعت متخاصم ، تجاوزكار و ستمگر است ؟ ! مىپنداشت پيامبر گرامى به مسلمانان اطلاع داده و پيشگويى فرموده بود كه پس از وى فتنهها و آشوب داخلى رخ مىدهد و امتش را مثل پارههاى ابر سياه مىپوشاند و فرا مىگيرد « 2 » و باوجود اين ، امتش را در كشاكش آن بىراهنما و بىدستور رها كرده است تا به گمراهى و هلاكت درآيند ، و راه نجاتشان را ننموده و آنچه به راه حق مىبردشان ، روشن نساخته و كلمهاى در اين خصوص و دربارهء اين مسئلهء خطير و حياتى به زبان نياورده است ؟
پيامبر رحمتآور ، راهنمون برتر از اين است و منزه از چنين پندارهاى نابخردانهاى كه در سر پسر عمر مىگذرد . حضرتش هيچ بهانهاى براى بهانهجويان نگذاشت و راه هر عذر و گريز از وظيفه را به روى افراد بسته و به همه امكان داده بود تا در كشاكش جنگهايى كه پس از وى در مىگيرد ، دار و دستهء تجاوزگر مسلح داخلى را بشناسد و از همين روى ، هرانسان ديندار ، دار و دستهء تجاوزكار را از مجاهدان داخلى نيك باز مىشناخت .
امير المؤمنين على عليه السّلام مىفرمايد : اين كار ، يعنى جريانات داخلى جامعهء اسلامى مرا سخت به خود مشغول و اهتمامم را جلب كرده و مرا به تفكر مداوم و بىخوابى واداشته بود و هركار كردم تا آن را از ذهنم به در كنم ، نشد و ديدم راهى جز اين در برابرم نيست
هامش
( 1 ) . حجرات 49 / 9 .
( 2 ) . صحيح ترمذى : 9 / 49 ؛ المستدرك ، حاكم : 4 / 438 ، 440 ؛ كنز العمال : 6 / 31 ، 37 .