احاديث را كه بر هشتاد بالغ مىشود ، آورديم . « 1 » بر اين اساس ، مسلم است كه معاويه معجونى از گناهكارى و جنايت و تباهى بوده است و بنيانگذار رسالت صلّى اللّه عليه و آله و پيروانش چون خلفاى راشدين و اصحاب پيشاهنگ و مجتهدان راستينى كه در استنباط خويش خطا هم نكردهاند ، او را به شدت نكوهش نموده و دشمن داشتهاند .
3 - ديديم پيامبر گرامى ، چنان كه در حديث صحيح و ثابتى آمده ، نقاب از چهرهء ديكتاتور شام برداشته و فرمان داده كه با او بجنگند و دشمنش باشند و همدستان و سپاهيانش را دار و دستهء تجاوزكاران مسلح داخلى و منحرفان از اسلام خوانده است و به جانشينش امير المؤمنين على عليه السّلام وصيت كرده كه با او بجنگد و بساطش را درهم پيچد و بر او بند نهد . همچنين پيشگويى فرموده كه در آينده با او بيعت خواهد شد لكن چون پس از خليفهء نخستين و مستقر با او بيعت مىشود ، واجب القتل خواهد بود و خون مردان عالىقدر و پاكدامنى چون حجر بن عدى و عمرو بن حمق و يارانشان و جمع كثيرى از مجاهدان بدر و بيعتكنندگان رضوان ، رضوان اللّه عليهم ، را خواهد ريخت و مسئول قتلشان خواهد بود . با اين حال ، مگر معقول است كه حضرتش معاويه را داراى فضيلت و كمال بداند يا موجودى نيكوكار و نيك رفتار بخواند و يا از او تعريف و تمجيد نمايد ، و با اين تناقضگويى مسلمانان را دربارهء او به گمراهى دچار سازد ؟ حقيقت اين است كه پيامبر گرامى صلّى اللّه عليه و آله هرگز لب به چنين سخنانى كه به حضرتش بسته و نسبت دادهاند ، نگشوده است و آن جماعت اين حرفها را جعل كرده است و بسان بهتانى به ساحت مقدس رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نسبت دادهاند .
4 - حافظان حديث و علماى بزرگ سنتدان گفتهاند كه هيچ روايت صحيحى در تمجيد معاويه وجود ندارد . اندكى بعد ، متن گفتههاشان را خواهيد ديد .
5 - اينك به بررسى سند و متن رواياتى كه ابن حجر آورده و مورد استناد قرار داده و نتيجه گرفته است كه معاويه خليفهاى بر حق و امام راستين بوده است ، مىپردازيم .
هامش
( 1 ) . ر ك : الغدير ( متن عربى / چ 5 ) : 10 / 139 - 177 .