جاهليت بوده و ضميرش آلوده به باورهاى كافرى ؟ پيش از او به سالها جمعى به اسلام و كتابش ايمان آوردند و تعليمات حكيمانهء پيامبرش را شاهد بودند و در وقت افاضاتش حضور داشتند و دمى از انجمن و درس و بحثش دورى نجستند و پيوسته همدم الهامات وارده بودند و سالها بدين حال سپرى ساختند و با اين حال ، چندان بهرهاى از آن نبردند و برخى يكسره تهيدست ماندند و بىنصيب . آن را ببينيد كه سورهء بقره را طى دوازده سال تمام توانسته حفظ كند و چون پس از صرف چنين زمانى دراز از عهدهء حفظش برآمده ، قربانىها كرده و بر آن نعمت خداى را سپاس گفته است ، حال چقدر رنج و زحمت بر تن و جان هموار كرده تا به حفظ سورهاى قادر آمده ، خدا مىداند ، و اين در نظر آن جماعت به لحاظ علم و فضيلت شخصيت شمارهء دو امت است ! همو پايهء دانش و قرآن دانىاش چنان بوده كه نمىدانسته در قرآن نوشته است كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله درخواهد گذشت ؛ به همين جهت ، وقتى به او خبر دادند كه خدا مىفرمايد : تو مرده خواهى بود و آنان مرده ، شمشير از دست بيفكند و شعلهء خشمش فرو كشيد و يقين كرد كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله درگذشته و مرده است ، گويى تا آن لحظه آن آيهء شريفه به گوشش نخورده است ، و اگر موارد علمش را به قرآن و آيات و مطالبش بسنجى ، به شگفت مىآيى كه چه كم اطلاع بوده و فهمش چه ناقص ، و حيران مىمانى كه چرا از آموختن اصول اسلام و درس قرآن باز مانده و به چه كارى پرداخته كه چنين غافل و بىبهره گشته است . اگر حقايقى را كه در جلد ششم در اينباره نوشتيم از نظر بگذرانيد ، سخت تكان خواهيد خورد و به حيرت درخواهيد افتاد . كسى كه آن جماعت شخصيت اول امتش مىشمارند ، وضعى بهتر از دومى ندارد و بىاطلاعىاش از زير و بم معانى قرآن به حدى است كه مردم عادى و عامى اوايل بعثت داشتهاند ، نه برتر و بهتر از آن ، چنان كه در جلد هفتم شواهدى بر اين معنا به قدر كافى خواهيد يافت . نيازى نيست كه براى درك اندازهء بهرهء پيشاهنگان اسلام از علوم و معارف قرآنى يا سنت زحمتى به خود بدهيد ، بلكه به آسانى به ناچيزى مقدارش پى خواهيد برد . وقتى آن پيشاهنگان و كسانى كه از روزها و ماههاى اول بعثت ايمان آورده و در مكتب پيامبر صلّى اللّه عليه و آله جا گرفتهاند ، چنين وضعى داشته باشند ، حال معاويه كه در روزهاى
الغدير ( فارسى ) — صفحة 500
مساهمون: الشيخ عبد الحسين الأميني (العلامة الأميني)
ص٥٠٠