پاك و منزهاش شمرده ، اطاعت ننمود و نظريهء او را كه از قرآن جدايى ناپذير است ، نپذيرفت ؟ مگر اطاعت از فرمان امير المؤمنين عليه السّلام برايش واجب نبود ، حال آنكه آن جماعت رواياتى را از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله صحيح شمردهاند كه به استنادش اطاعت از فرمان سران گمراهان و حكام جور و بيدادگرى از قماش معاويه و يزيد را واجب مىشمارد ؟ رواياتى از اين قبيل كه پس از من پيشوايانى خواهند بود كه راه از راهنمايى من نمىبرند و سنت مرا رويهء خويش نمىسازند و مردانى خواهند بود كه دل شيطان دارند و پيكر انسان . حذيفه مىپرسد : اى پيامبر خدا ! اگر آن وضع را ديدم ، چه كنم ؟ مىگويد : فرمان امير را بشنو و اطاعت كن گرچه پشتت تازيانه بخورد و مالت گرفته شود ، فرمان نيوش و اطاعت ورز . « 1 » سلمة بن يزيد از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مىپرسد : اى پيامبر خدا ! به نظر تو اگر زمامدارانى بر ما حاكم گشتند كه حقشان را از ما ميخواستند ، اما حق ما را نمىدادند ، چه بايد بكنيم ؟
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله رو از جوابش برمىگرداند . دوباره مىپرسد . باز روى از او برمىتابد . براى بار سوم مىپرسد . اشعث بن قيس او را گرفته تكان مىدهد و مىگويد : گوش به فرمان باشيد و اطاعت كنيد ، زير آنها مسئول كار خويشند و شما مسئول كار خويش . « 2 »
اين ، نظر آن جماعت است دربارهء حكام تبهكار و فاسد ، تا چه رسد به امام عادل و حاكم نيكروى كه همهء شرايط خلافت در او جمع است و دنيا مىداند كه چه حديثها در وجوب اطاعتش هست و سازگارى و موافقت با آراء و نظرياتش كه همواره مطابق دين است و امر خدا .
عاشرا : در اينكه چه كسى عثمان را كشته و مباشر قتلش بوده ، اختلاف است . و اين در جلد نهم به شرح آمد . متهمين عبارتند از : جبلة بن ايهم مصرى ، كبيرة السكونى ، كنانة بن بشر تجيبى ، سودان بن حمران ، رومان يمانى ، يسار بن غلياض كه ابن عساكر او را
هامش
( 1 ) . صحيح مسلم : 6 / 20 ؛ سنن بيهقى : 8 / 157 .
( 2 ) . صحيح مسلم : 6 / 19 ؛ سنن بيهقى : 8 / 158 .