توبيخ مىكند و زشتكارىاش را برون از حد و غير قابل تحمل مىداند . مىنويسد : بدان اى يزيد ! اولين چيزى كه مستى از تو سلب مىكند ، شناخت هنگام و موارد شكرگزارى خدا بر نعمتهاى پياپى اوست و اين سلب معرفت ، بزرگترين آسيب است و مصيبتى سهمناك كه آدمى نمازى را كه بايد در اوقات معين به جاى آورد ، ترك كند . ترك نماز از بزرگترين آفتهاى مستى و ميگسارى است و پس از آن اين آفت كه آدمى كارهاى بد را خوب پندارد و مرتكب گناه شود و چيزها و امور پنهان كردنى را بيرون اندازد و راز را افشا نمايد . بنابراين ، خود را از اينكه در پنهان كارى انجام مىدهى ، در امان و بىمخاطره مپندار ، و به كار خود ادامه مده . « 1 »
با توجه به همين رذايل و رسوايىهاى شهرهء يزيد بوده كه حسن بصرى ، چنان كه پيشتر گذشت ، تعيين او را به حكومت ، يكى از چهار گناه سهمگين و تبهكارى معاويه شمرده است .
15 - جنايتهاى معاويه
تاريخ زندگى تباه معاويه را جنايتها سياه كرده است و ما از آن ميان كه برون از حساب و شمار است ، فقط نمونهاى چند ارائه مىدهيم : زمانى دراز به امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السّلام دشنام مىداد و لعنت مىفرستاد و چنان كه پيش از اين خوانديم « 2 » ، در نماز و در دعا بر آن حضرت لعنت مىكرد و اين رويه را در خطبهء نماز جمعه و عيد انجام مىداد . در نماز عيدين از سنت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله منحرف گشت و براى اينكه مردم پس از خواندن نماز براى گريز از دشنامهايى كه به على عليه السّلام داده مىشود ، برنخيزند و اجبارا بنشينند ، خطبه را پيش از نماز خواند كه قبلا به شرح آمد « 3 » و به آن اشاره رفت . همو به استانداران و مأمورانش دستور داد كه اين بيعت را اجرا كنند ، و هركس را كه از اجراى آن سر بازمىزد ، توبيخ مىنمود و گوش به اندرز هيچ راهنماى ديندارى نمىداد .
هامش
( 1 ) . صبح الاعشى : 6 / 387 .
( 2 ) . ر ك : الغدير ( متن عربى / چ 2 ) : 2 / 132 .
( 3 ) . همان : 8 / 164 - 171 .