دادى ؟ گفت : آرى . گفت : پس به نظر تو اگر كسى خواهرش كنيزش باشد ، مىتواند او را به همسرى اختيار كند ؟ گفت : آه ! به خدا حالا فهميدم . به آنها بگو : از اين كار بپرهيزند ، زيرا روا نيست . بعد گفت : پيوند خويشاوندى و حرمتش در مورد بردگان و غير بردگان يكسان است . « 1 »
چنان كه پيش از اين گفتيم « 2 » ، اين كار ساخته و پرداختهء عثمان بوده و از بدعتهاى او شمرده شده است و هيچيك از متقدمان و متأخران با او موافقت ننموده و نظرش را به هيچ نشمردهاند تا اينكه معاويه پيدا شده و بر پايهء سست رأيى عثمان ، خواست باطلى را تجديد بنيان كند و بدعت پسر عمويش را احيا نمايد و ديده از قرآن و سنت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بپوشد ، لكن رسوا گشته و ماكوس رسوايى و باطلگرايىاش را بزديم .
7 - بدعت معاويه در مورد ديات
ضحاك در بحث از ديات از قول محمد بن اسحاق چنين ثبت كرده است : از زهرى پرسيدم و گفتم : راجع به ديهء افراد اقليتهاى مذهبى تحت حمايت مسلمانان بگو كه در دورهء پيامبر خدا چقدر بود ؟ چون در موردش اختلاف پيدا شده است . گفت : در ميان مشرق و مغرب كسى بهتر از من آن را نمىداند . در دورهء پيامبر خدا و ابو بكر و عمر و عثمان هزار دينار بود تا معاويه آمد كه به خانوادهء كشته پانصد دينار مىداد و پانصد دينار ديگر را به خزانهء عمومى مىريخت . « 3 » به روايت بيهقى ، ديهء يهود و نصارى در دورهء پيامبر و ابو بكر و عمر و عثمان ، رضى اللّه عنهم ، مثل ديهء مسلمان بود ، اما وقتى معاويه آمد ، نصف ديه را به خانوادهء كشته مىداد و نصف ديگر را به خزانهء عمومى مىريخت ، آنگاه افزود كه چون عمر بن عبد العزيز بر سر كار آمد ، دربارهء آن نصف حكم كرد و آنچه را معاويه مقرر داشته بود ، الغا نمود . « 4 »
در كتاب الجوهر النقى آمده است كه ابو داود با سند صحيح از ربيعة بن ابى عبد الرحمن
هامش
( 1 ) . الدر المنثور : 2 / 137 .
( 2 ) . ر ك : الغدير ( متن عربى / چ 5 ) : 8 / 214 - 223 .
( 3 ) . الديات 50 .
( 4 ) . سنن بيهقى : 8 / 102 .