را ابن ابى شيبه از قول ابن سيرين « 1 » ثبت كرده است . همو از قول سعيد بن مسيب چنين ثبت كرده كه اولين كسى كه اذان گفتن در نماز فطر و قربان را بدعت نهاد ، معاويه بود ، و از قول حصين ثبت كرده كه اولين كسى كه در عيد اذان گفت ، زياد بود . « 2 »
شوكانى مىنويسد : ابن قدامه در كتاب مغنى مىگويد : دربارهء ابن زبير روايت شده كه وى اذان و اقامه گفته است . همچنين گفتهاند : اولين كسى كه در عيد فطر و قربان اذان گفت ، زياد بود . ابن ابى شيبه هم در كتاب مصنف با سندى صحيح از قول ابن مسيب چنين آورده كه اولين كسى كه اذان گفتن در عيد را بدعت نهاد ، معاويه بود . « 3 »
آنچه مسلم است و ائمهء مذاهب بر آن اتفاق دارند ، اين است كه اذان و اقامه گفتن جز در نمازهاى معين جايز نيست . شافعى مىنويسد : اذان جز براى نمازهاى معين نيست ، زيرا ما ماندهايم كه براى پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله جز به هنگام نمازهاى معين اذان گفته باشند .
بهتر اين است كه پيشنماز به مؤذن دستور دهد كه در اعياد و نمازهاى جماعت كه مردم جمع مىشوند ، بگويد : به نماز فراز هم آييد ، يا بگويد : وقت نماز در رسيد و يا بگويد :
بياييد براى نماز ، عيبى ندارد ، و نيز اگر بگويد : بشتابيد به سوى نماز ، اشكالى ندارد ، گرچه چون جزو اذان است ، بهتر آنكه از گفتنش خوددارى شود . « 4 » مالك مىگويد : از چندين نفر از دانشمندان شنيدهام كه گفتهاند : در عيد فطر و در عيد قربان از زمان رسول خدا تا امروز بانگ دادن و اقامه وجود نداشته است . وى مىگويد : اين سنتى است كه در ميان ما بر سر آن اختلافى وجود ندارد . « 5 » شوكانى مىنويسد : احاديثى كه در اين موضوع هست ، دلالت بر اين معنا دارد كه اذان و اقامه گفتن در نماز عيدين نامشروع است . عراقى مىگويد : همهء علما طبق اين عمل كردهاند . ابن قدامه در كتاب مغنى مىگويد : در اينباره كسى كه نظرش قابل اهميت و اعتنا باشد ، نظرى بر خلاف
هامش
( 1 ) . چنين آمده است ، لكن درست آن ، ابن سيرين است .
( 2 ) . الاوائل 9 .
( 3 ) . نيل الاوطار : 3 / 364 .
( 4 ) . كتاب الام : 1 / 208 .
( 5 ) . الموطأ : 1 / 146 .