إن قلت : لعل التفاوت بينهما في صحة اتصاف إحداهما بعنوان الموصلية دون الأخرى ، أوجب التفاوت بينهما في المطلوبية و عدمها ، و جواز التصريح بهما ، و إن لم يكن بينهما تفاوت في الأثر ، كما مرّ .
قلت : إنما يوجب ذلك تفاوتا فيهما ، لو كان ذلك لأجل تفاوت في ناحية المقدمة ، لا فيما إذا لم يكن في ناحيتها أصلا - كما ها هنا - ضرورة أن الموصلية إنما تنتزع من وجود الواجب ، و ترتبه عيها من دون اختلاف في ناحيتها ، و كونها في كلا الصورتين على نحو
شرح
اگر بگوييد : شايد تفاوتى كه ميان دو مقدمه يادشده [ - موصله و غيرموصله ] است ، در اتصاف يكى به موصله و نه ديگرى ، موجب تفاوت گذاردن ميان آن دو در مطلوب بودن و نبودن شود [ يعنى مقدمهء موصله ، چون موصله است مطلوب است و مقدمهء غيرموصله چون غيرموصله است و موصله نيست مطلوب هم نيست ] و نيز [ موجب تفاوت گذاردن ميان آن دو ] در جواز حكم صريح با آن دو [ به اين صورت كه در مقدمهء موصله تصريح به عدم مطلوبيت جايز نيست ، ولى در غير موصله تصريح به عدم مطلوبيت جايز است ] شده است ، هرچند [ مىپذيريم كه ] از حيث اثر همانسان كه گفته آمد ميان آن دو تفاوتى نيست [ ولى در اتصاف به دو وصف يادشده فرق دارند ، و همين ، موجب فرق آن دو در وجوب و عدموجوب ، و مطلوبيت و عدممطلوبيت باشد ] .
گوييم : موصل بودن و غير آن ، در صورتى موجب تفاوت ميان دو مقدمه ياد شده هستند كه در مقدمه بودن آن دو ، تفاوت ايجاد كنند [ يعنى اگر دو وصف موصله و غيرموصله ، حقيقتا وصف به حال خود مقدمه بود و مقدمه دو نوع يا دو وصف داشت ، آرى در اين صورت تفاوت گذاردن صحيح است ، اما ] نه آنجا كه هيچ تفاوتى در مقدمه بودن ايجاد نكنند - چنان كه در مورد بحث چنين است - زيرا [ وصفهاى يادشده ، وصف به حال متعلّق است و ربطى به مقدمه ندارد ، و تفاوتى در ناحيهء مقدمه ايجاد نمىكند ، بلكه ] عنوان موصله بودن از وجود واجب و ترتّبش