في الأخرى ، من دون دخل لها في ذلك أصلا ، بل كان بحسن اختيار المكلف و سوء اختياره ، و جاز للآمر أن يصرّح بحصول هذا المطلوب في إحداهما ، و عدم حصوله في الأخرى ، بل من حيث أن الملحوظ بالذات هو هذا المطلوب ، و إنما كان الواجب الغيري ملحوظا إجمالا بتبعه ، كما يأتي أن وجوب المقدمة على الملازمة تبعيّ ، جاز في صورة عدم حصول المطلوب النفسي التصريح بعدم حصول المطلوب أصلا ؛ لعدم الإلتفات إلى ما حصل من المقدمة ، فضلا عن كونها مطلوبة ، كما جاز التصريح بحصول الغيري مع عدم فائدته لو التفت اليها ، كما لا يخفى ، فافهم .
شرح
نفسى ربطى به مقدمه ندارد و سبب تفاوت در ماهيت مقدمه نمىشود و ] هيچ دخالتى در اتصاف مقدمه و عدم آن به وجوب ندارد . بلكه [ تفاوت يادشده بين موصله و غيرموصله ] مربوط به حسن و سوءاختيار مكلف است [ كه اگر اختيار كرد ، مطلوب نفسى را اراده كرده و تحقق مىبخشد و گرنه ، نه ] . و بر آمر رواست كه در يكى از اين دو مقدمه [ - مقدمهء موصله ] تصريح كند مطلوبش [ - مطلوب نفسى ] حاصل شده و در ديگرى [ - مقدمه غيرموصله ] بگويد حاصل نشده است [ ولى اينها ربطى به مقدمه ندارد و تأثيرى در مطلوبيت يا عدممطلوبيت ندارد ] ، بلكه از آنجا كه ملحوظ بالذات واجب نفسى [ - ذى المقدمه ] است ، و واجب غيرى [ - مقدمه ] اجمالا به تبع آن ملاحظه شده [ و در امر واجب نفسى مندرج ] است ، چنان كه گفته خواهد آمد [ در تقسيم واجب به اصل و تبعى ] كه وجوب مقدمه بنابر قول به ملازمه [ بين وجوب مقدمه و ذى المقدمه ] تبعى است . [ و به تبع ذى المقدمه است و گرنه استقلالا ملحوظ نيست و هيچ مصلحتى را تأمين نمىكند ] . بنابراين ، [ اگر مكلفى همه مقدمات را انجام داد ] در صورت عدم حصول مطلوب نفسى [ و نرسيدن به ذى المقدمه ] آمر مىتواند به عدم حصول مطلوبش از اساس تصريح كند ، زيرا [ با اينكه مقدمه را انجام داده ولى ] حصول مقدمه مورد التفات آمر نيست چهرسد به آنكه مطلوب [ و مورد التفات ] وى باشد [ بلكه حصول ذى المقدمه مطلوب و مورد التفات آمر است ] ، چنان كه آمر مىتواند [ فقط ] به حصول مطلوب غيرى تصريح كند با آنكه در صورت التفات به مقدمه هيچ فايدهاى در پى ندارد .
چنان كه پيداست ، فافهم .