لا يقال : على هذا يمكن تداخل علمين فى تمام مسائلهما ، فيما كان هناك مهمان متلازمان فى الترتّب على جملة من القضايا ، لا يكاد انفكاكهما .
فإنّه يقال : مضافا إلى بعد ذلك ، بل امتناعه عادة ، لا يكاد يصحّ لذلك تدوين علمين و تسميتهما باسمين ، بل تدوين علم واحد ، يبحث فيه تارة لكلا المهمّين ، و اخرى لأحدهما ، و هذا بخلاف التداخل فى بعض المسائل ، فان حسن تدوين علمين - كانا مشتركين في
شرح
گفته نشود : بر اين اساس ، دو علم ممكن است در تمام مسائلشان تداخل كنند [ و شما چرا گفتيد در برخى مسائل و نگفتيد در تمام مسائل ، زيرا ممكن است دو علم در تمام مسائلشان نيز تداخل كنند ] و آن ، در جايى است كه دو هدف ، در ترتّب بر برخى از قضايا ، متلازم باشند بدانسان كه جدا ساختن آن دو از هم ممكن نباشد .
زيرا [ در پاسخ ] گفته مىشود : چنان چيزى ، افزون بر بعيد بودن وقوعش ، بر حسب عادت نيز ممتنع است [ هرچند عقلا ممكن باشد ] . و امكان ندارد صحيح باشد كه بدان جهت [ - فقط به جهت دو هدف جداگانه داشتن ] ، دو علم مستقل تدوين يافته باشد و به دو نام جداگانه نامگذارى شده باشند . بلكه [ بر فرض وجود چنين تداخلى ] در اين صورت لازم است يك علم تدوين شود [ و از نظر عقلا قبيح است كه دو علم تأسيس شود ، چون كارى عبث و بىفايده است ، بلكه بايد يك علم تأسيس شود و سپس يادآورى شود كه مسائل اين علم مىتواند هركدام از دو هدف را تأمين كند ] و در آن علم ، گاهى [ - يك بار ] از هردو هدف بحث و پىگيرى شود ، و بار ديگر از يكى از آن دو ، [ هركس با هرهدفى كه دارد ، يا با هردو هدف ، همين مسائل را بياموزد ] . ولى چنين چيزى [ - تداخل دو علم در تمام مسائل ] بر خلاف تداخل [ دو علم ] در برخى از مسائل است . [ و نمىتوان اين دو را باهم مقايسه كرد و گفت : پس ، تداخل علوم در برخى از مسائل نيز باطل است ] ، زيرا تدوين دو علم [ بهطور دو علم جدا از هم ] ، بخاطر بخشى از مسائل مختلف آن دو - [ با آن ] كه در يك يا چند مسأله اشتراك دارند - در جايى نيكوست كه بخاطر دو هدف [ جدا از هم ]