بسم الله الرحمن الرحيم ، الحمد لله رب العالمين ، و الصلاة و السلام على محمد و آله الطاهرين ، و لعنة اللّه على أعدائهم أجمعين .
و بعد فقه رتّبته على مقدّمة ، و خاتمة .
أمّا المقدمة ففى بيان أمور : الأول إنّ موضوع كل علم ، و هو الذى يبحث فيه عن عوارضه الذاتية [ 1 ] - أى بلا واسطة
شرح
به نام خداوند رحمن رحيم
سپاس و ستايش از آن خداوند است ، پروردگار عالميان ، درود و سلام بر محمّد و خاندان پاك او ، لعنت خداوند بر همهء دشمنان ايشان ، از هماكنون تا روز قيامت .
از اين پس ، اين كتاب را بر يك مقدمه و مقاصدى چند و يك خاتمه مرتّب كردهام .
[ امور سيزده گانه در مقدمه ]
اما مقدمه : در بيان چند امر است :نخست : موضوع و مسائل علم
موضوع هرعلمى - همان است كه در آن علم از عوارض « 1 » ذاتى آن علم « 2 » ،هامش
( 1 ) . عوارض : هرچيزى كه خارج از ذات شىء است و بر آن شىء عارض ( حمل ) مىشود . ( مترجم ) .
( 2 ) . عوارض ذاتى : عوارضى هستند كه بدون واسطهء در عارض ( حمل ) شدن ، بر ذات هرچيزى - از جمله بر ذات علم - عارض مىشوند و براى عارض ( حمل ) شدن نيازى به واسطه و حد وسط و حد وسط ندارند ، مانند :
زوجيت براى چهار ، سوزندگى براى آتش ، سفيدى براى گچ ؛ در « چهار زوج است » ، « آتش سوزاننده است » ، « گچ سفيد است » . و عوارض باواسطه مانند : « الانسان ضاحك [ لكونه متعجبا ] » ، كه ضاحك ( عارض ) باواسطهء « تعجب » بر انسان ، عارض ( حمل ) شده است ( مترجم ) .