خصوصيت عمر در برابرتان قرار گيرد ، و حقيقت امر روشنتر آيد . « 1 »
بر اين مطلب كه عثمان راستگوترين فرد امت از سر شرم و حيا بوده است ، جلد هشتم و نهم الغدير دلالت كافى دارد و هرصفحهء آن آيتى و برهانى از صفات و خصوصيّات وى است ، علاوه بر بحثى كه در همين جلد دربارهء شرم و حياى عثمان كرديم . « 2 »
راجع به آن سه نفر ديگر ، بحث نمىكنيم . چه مايهء ضايع شدن وقت است و سرگرم شدن و نرسيدن به آنچه بيشتر اهميت دارد . هركس كتاب الغدير را مطالعه كرده باشد ، مىداند كه داناترين ، دينشناسترين ، فريضه گزارترين و امينترين فرد امت كيست ، و در مىيابد كه او غير اين اشخاص است ، و ساحت امت را همانند آنان نمىآلايد و دربارهء او آن نگرانى كه پيامبر اكرم دربارهء امتش داشت نيست ، آنجا كه فرمود : دربارهء امتم بعد از خودم از گمراهگرى خواهشهاى درونى ، و پيروى شهوات ، و غفلتكردن پس از شناختن و درك ، بيمناكم . « 3 »
3 - در صحيح بخارى ، فصل مناقب اين روايت ثبت است : محمد بن حنيفه مىگويد : از پدرم پرسيدم : بهترين فرد پس از رسول خدا كيست ؟ گفت : ابو بكر . پرسيدم : پس از وى كيست ؟ گفت : عمر . سپس از ترس اينكه بگويد بعد از او عثمان ، گفتم : سپس تو ؟ گفت :
من فقط يك تن از مسلمانان هستم . « 4 »
اين روايت را خطيب بغدادى در تاريخش با اين عبارت آورده است : محمد بن حنفيه مىگويد : گفتم : اى پدر ! بهترين فرد پس از رسول خدا كيست ؟ گفت : پسرم ! مگر نمىدانى ؟ گفتم : نه . گفت : ابو بكر . پرسيدم : پس از وى كيست ؟ گفت : پسرم ! مگر نمىدانى ؟ گفتم : نه . گفت : عمر . آنگاه پيشدستى كرده گفتم : پدر ! بعد از او تو سومين نفرى . گفت : پسرم ! پدرت يك تن از مسلمانان است ، و همان حقوق و تكاليفى را دارد كه
هامش
( 1 ) . رك : الغدير ( متن عربى / چ 2 ) : 6 / 83 - 333 .
( 2 ) . همان : 9 / 274 - 289 .
( 3 ) . اسد الغابة : 1 / 108 .
( 4 ) . صحيح البخارى : 5 / 249 .