ابن عباس . « 1 »
حاكم نيشابورى او را در شمار راويان ضعيف آورده است و مىگويد : جمعى از اين راويان به جعل روايت پرداختهاند و به گمان خويش به اين وسيله مردم را به كارهاى خوب و فضايل خواندهاند ، مثل ابو عصمه و محمد بن عكاشهء كرمانى . آنگاه از قول سهل بن سرى حافظ مىگويد : احمد جويبارى و محمد بن تميم و محمد بن عكاشه بيش از ده هزار حديث از زبان پيامبر خدا جعل كردهاند . « 2 »
كسى كه وضعش چنين باشد و صفات و خصوصياتش چنان و آن روايتش ، به هيچ وجه شايسته نيست افسانههايى را كه در زمينهء اصول اعتقادى و تعاليم دينى مىبافد ، تصديق كنيم . تعجب از فقيه مورد اعتماد و ثقهاى بايد كرد كه چنين حرف پوچ و مسخره و رسوايى را ثبت مىكند و سند قرار مىدهد . اين ناشى از عشق كوركورانه است و تعصبى كه صاحبش را به گمراهگرى و فريب تودههاى سادهدل مىكشاند ، و خدا مىداند كه آنها دروغگويند . « 3 »
2 - بلاذرى روايتى ثبت كرده است از خلف بزّار ، از ابو شهاب حناط « 4 » ، از خالد حذاء بصرى ، از ابو قلابهء بصرى ، از انس كه مىگويد : پيامبر خدا فرمود : مهربانترينتان ابو بكرست و سختگيرترينتان در امور دين عمر ، و تواناترينتان در قرائت قرآن أبّى ، و راستگوترينتان از سر شرم عثمان ، و حلال و حرامشناس ترينتان معاذ بن جبل ، و فريضه گزارترينتان زيد بن ثابت ، و هرامتى امينى دارد و امين اين امت ابو عبيدهء جراح است . « 5 »
اين روايت را ابن عساكر با حذف سند ثبت كرده است به اين عبارت : مهربانترين فرد امتم ابو بكر است و سختگيرترينشان در دين خدا عمر ، و راستگوترينشان از سر شرم عثمان ، و فريضه گزارترينشان زيد ، و تواناترينشان در قرائت قرآن ابى بن كعب . . . « 6 » همو در
هامش
( 1 ) . لسان الميزان : 5 / 287 .
( 2 ) . همان : 5 / 286 - 289 براى مزيد اطلاع رجوع شود به : الغدير ( متن عربى / چ 2 ) : 5 / 261 .
( 3 ) . توبة 9 / 42 .
( 4 ) . وى عبد ربّه بن نافع سكنانى ، ثقهاى است كه قوى نيست و در نقل حديث دچار توهّم و اشتباه مىشود .
( 5 ) . أنساب الاشراف : 5 / 5 .
( 6 ) . تاريخ ابن عساكر : 1 / 325 .