اينهايى كه تو به عضويت شورا درآوردهاى ، مورد رضايت نيستند . عمر گفت : مرا تكيه بدهيد . او را تكيه دادند . گفت : ممكن است دربارهء عثمان بگوييد كه مورد رضايت ما نيست . من از پيامبر خدا شنيدم كه مىفرمود : عثمان چون بميرد فرشتگان آسمان بر او نماز مىگزارند . پرسيدم : فقط براى عثمان يا براى همهء مردم ؟ گفت : نه ، فقط براى عثمان ، آنگاه براى هريك از شش عضو شورا فضيلت و افتخارى نقل مىكند . « 1 »
ذهبى در ميزان الاعتدال در اينباره مىگويد : روايتى است جعلى و ساختگى .
ابن حجر نيز در لسان الميزان مىگويد : جعلى بودنش از خودش هويداست .
ما بر گفتهء آنان مىافزاييم : بكر بن سهل دمياطى را ، چنان كه ذهبى مىگويد ، نسايى ضعيف و سست روايت شمرده است و در لسان الميزان آمده كه از جعليات وى اين سخن است : روز جمعهاى زود برخاسته تا عصر هشت بار قرآن را ختم كردم . اين را بشنو و حيرت كن . مسلمة بن قاسم مىگويد : مردم دربارهء او حرفها زدهاند و او را به خاطر روايتى كه از زبان سعيد بن كثير نقل كرده ، جاعل و روايتساز خواندهاند . « 2 »
در سند آن روايت علاوه بر بكر بن سهل دمياطى ، نام محمد بن عبد اللّه آمده است كه مجهول و ناشناس است .
49 - خطيب بغدادى روايتى آورده است از طريق عيسى بن محمد بن منضور اسكافى ، از شعيب بن حرب مدائنى ، از محمد همدانى كه مىگويد : شيخى در مسجد كوفه از قول نعمان بن بشير براى ما چنين روايت كرد : ما نزد على بن ابى طالب بوديم كه سخن از عثمان به ميان آمد و على گفت : كسانى كه پيش از اين مقرر كردهايم كه به ايشان خوبى كنيم ، از آتش دوزخ به دورند . « 3 » ايشان عبارتند از عثمان و يارانش ، و من از ياران عثمانم . « 4 »
از خطيب بغدادى بايد بپرسيم كه عيسى بن محمد بن منصور اسكافى كه از وى روايت كرده ، كيست ؟ و چكاره است ؟ خود خطيب كه خواسته شرح حالش را بنويسد ،
هامش
( 1 ) . لسان الميزان : 5 / 226 .
( 2 ) . ميزان الاعتدال : 3 / 84 ؛ لسان الميزان : 2 / 52 و 5 / 226 .
( 3 ) . انبياء 21 / 101 .
( 4 ) . تاريخ بغداد : 11 / 169 .