كه فلان حديث مربوط به دورهء بعد از ديوانگى فلان شخصيت يا صحابى بوده است .
هرگاه لفظى را كه قرمانى آورد ، سند قرار دهيم ، وضع بدتر خواهد شد . در آن صورت اگر نگوييم همهء اصحاب و مهاجران و انصار ، لااقل بخش اعظم ايشان و بزرگان اصحاب و مهاجران و انصار از شمار ديوانگان مستثنى نخواهند بود ، زيرا همه به قتل عثمان اشاره داشتند و پيشاپيش همه طلحه و زبير و عمرو بن عاص و عايشه ام المؤمنين بودند .
به حقيقت سوگند كه نابخرد آن كسى است كه صفحهء تاريخ را با چنين حرفهاى مسخره و رسوايى ميآلايد و سياه مىگرداند مگر فضيلت و كرامتى براى كسانى دست و پا كند كه خدا در قرآن شجرهء آنها را معرفى كرده است و در روز رستخيز به حسابشان خواهد رسيد .
44 - واحدى روايتى ثبت كرده است از محمد بن ابراهيم بن محمد بن يحيى ، از ابو بكر انبارى ، از جعفر بن محمد بن شاكر ، از عفان ، از وهيب ، از عبد اللّه بن عثمان بن خثيم ، از ابراهيم ، از عكرمه ، از ابن عباس كه مىگويد : آيهء كريمهء « خدا بردهء زرخريدى را مثال مىزند كه هيچ قدرتى ندارد » « 1 » ، دربارهء هشام بن عمرو كه از دارايىاش در پنهان و آشكار انفاق مىكرد ، نازل گشته و دربارهء بردهء آزاد شدهاش ابو الخوراء كه او را از انفاق نهى مىنمود . همچنين در آيهء شريفهء « خدا دو تن را مثال آورده است كه يكى لال است و قادر به هيچ كارى نيست « 2 » » مقصود از لالى كه سربار سرور خويش است ، اسد بن ابى العيص است ، و كسى كه به عدالت فرمان مىدهد ، و بر راه راست است ، عثمان بن عفان ، رضى اللّه عنه ، مىباشد . « 3 »
اين خبر را با همين سند ، بلاذرى ثبت كرده است . « 4 » همچنين ابن سعد بهطور مرسل
هامش
( 1 ) . نحل 16 / 75 . بقيهء آيه اين است : و كسى را كه از جانب خويش روزى نيكو دادهايم و از آن در پنهان و آشكار انفاق مىكند . آيا اين دو برابرند ؟ سپاس خداى راست ، ولى بيشترشان نمىدانند .
( 2 ) . نحل 16 / 76 . بقيهء آيه اين است : و او سربار سرور خويش است ؛ به هرجا كه او را بفرستد ، سودآور نباشد . آيا او و آن كس كه به عدالت فرمان مىدهد و خود بر راه راست است ، برابرند ؟
( 3 ) . اسباب النزول 210 .
( 4 ) . انساب الاشراف : 5 / 3 .