همهاش ضعيف و سست است و مايهء استدلال و حجت نمىتواند شد . خدا بهتر مىداند . « 1 » در تاريخش نيز روايتى را كه مىگويد آيهء ولايت دربارهء على عليه السّلام نازل گشته ، مىآورد و مىافزايد : اين به علت سستى اسنادش به هيچ وجه درست نيست ، و دربارهء شخص على هيچ آيهاى از قرآن نازل نگشته است . « 2 » مرگ بر دوستى كوركورانه و تعصب جاهلانه .
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله اگر مىخواست براى هرهديهاى گرچه اندك خوراكى باشد ، دست نيايش به آسمان بلند كند ، بايد بيشتر اوقاتش را به علت كثرت هدايا و هديهآوران به دعا و نيايش بهسر آورد ، و عثمان و هديهاش چه خصوصيتى داشتهاند كه فقط او را دعا كند ؟
38 - خطيب بغدادى روايتى ثبت كرده است از طريق عبد اللّه بن حسن بن احمد ، از يزيد بن مروان خلّال ، از اسحاق بن نجيح ملطى ، از عطاء ، از ابو هريره كه مىگويد : پيامبر خدا فرمود : هر پيامبرى از ميان امتش دوستى دارد و دوست من عثمان بن عفان است . « 3 »
براى شناختن سند اين روايت ، بررسى دو راوى دروغگو و دروغساز آن كفايت مىنمايد : خلال و ملطى . دربارهء خلال ، يحيى بن معين مىگويد : خلال دروغساز است .
دارمى مىگويد : او را ديدهام ، در حالى كه ضعيف است ، همانگونه كه يحيى بن معين گفته است . ابو داود مىگويد : سست روايت است . دارقطنى مىگويد : واقعا ضعيف است . « 4 »
اين خلاصهاى بود دربارهء خلال ، اما ملطى . احمد دربارهاش مىگويد : اسحاق بن نجيح ملطى از دروغگوترين افراد است . ابن معين مىگويد : دروغسازى است دشمن خدا ، و آدم بد و پليدى . ابن ابى شيبه مىگويد : در بغداد عدهاى بودند كه حديث جعل
هامش
( 1 ) . حديث مؤاخات با همهء طرق روايت آن به شرح آمد و به آن اشاره رفت . رك : الغدير ( متن عربى / چ 2 ) :
3 / 25 - 112 و 9 / 317 .
( 2 ) . سخن را در اينكه آن آيه در حق على عليه السّلام نازل گشته ، بسط داديم و اتفاق نظر فقيهان و متكلمان و حديث شناسان و مفسران را در صحت اين روايت و در نزول آيه در حق على عليه السّلام بيان كرديم . رك :
الغدير ( متن عربى / چ 2 ) : 3 / 156 ، 167 .
( 3 ) . تاريخ بغداد : 6 / 321 .
( 4 ) . ميزان الاعتدال : 3 / 318 ؛ لسان الميزان : 6 / 293 .