است . آيا وحى تازهاى آمده و او را از پرداختن به تكاليف عبادىاش به دعاى عثمان واداشته بود ، يا حقيقت چيز ديگرى است ؟ حقيقت بنا به نوشتهء سيوطى اين است كه در آن شب نهتنها از اول تا سپيدهدمان در حق عثمان دعا نمىكرده ، بلكه يك لحظه هم دعا نكرده است ، زيرا وى در الخصائص الكبرى اسم همهء كسانى را كه پيامبر اكرم در حقشان دعا فرموده ، آورده است حتى ذكر نام يك يهودى را فرو نگذاشته ، ولى در آن ميان اثرى از اسم عثمان نيست . « 1 »
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله اگر بهخاطر كمك عثمان در تدارك سپاه تنگدستى ، چنان كه از روايت واحدى برمىآيد ، او را يكشب پيوسته دعا كرده باشد ، قطعا مىبايست ابو بكر را كه به ادّعاى آن جماعت ، همهء دارايىاش را انفاق نمود ، و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بيش از هركس ممنون بخشندگىهاى او بوده « 2 » ، يك شبانه روز دعا كرده باشد ، لكن كى و كجا چنين كرده است ؟ در صورتى كه اگر مىخواست كسى را براى انجام كمك مالى و بخششى دعا كند ، بايد شبانهروز سرگرم دعا در حق اين و آن مىبود و چه بسيار بودند چنين كمككنندگان ، و چه دشوار مىگشت وظيفهء پيامبر صلّى اللّه عليه و آله اگر براى عثمان شبى تا به صبح دستها را به دعا برمىداشت و براى ابو بكر و انصار نيز كه در جنگ و صلح بيدريغ از مال خويش بخشيدند و ديگر كسان كه گنجها سيم و زر براى پيشبرد نهضت اسلام تقديم كردند .
دربارهء سخن واحدى كه گفت آن آيهء شريفه در مورد كمك مالى عثمان فرود آمده است ، سخن گفتيم و ثابت كرديم كه درست نيست . « 3 »
37 - ابن كثير در تاريخش مىنويسد : ليث بن ابى سليم گفته است : نخستين كسى كه خوراكى از خرما و روغن تهيه كرد و آن را با عسل آميخت و به خانهء ام سلمه به خدمت پيامبر خدا فرستاد ، عثمان بود . او در خانه نبود . وقتى آمد ، آن را در برابرش نهادند و پرسيد : چه كسى اين را فرستاده است ؟ گفتند : عثمان . دستها را به آسمان بالا برده گفت :
هامش
( 1 ) . رك : الخصائص الكبرى : 2 / 164 - 170 .
( 2 ) . رك : الغدير ( متن عربى / چ 2 ) : 7 / 307 و 8 / 33 ، 58 .
( 3 ) . همان : 8 / 57 .