بصرى كه مىگويد : پيامبر خدا فرمود : چه كسى اين سپاه را در ازاى اينكه شفاعتش پذيرفتنى باشد ، تدارك مىكند ؟ عثمان پرسيد : در ازاى شفاعتى پذيرفتنى اى پيامبر خدا ؟ فرمود : آرى برعهدهء خدا و پيامبرش . گفت : من با هفتاد هزار دينار آن را تدارك مىكنم . « 1 »
اين سپاه را در حقيقت حسن بصرى سالها پس از وفات رسول اكرم تدارك كرده است ، زيرا وى دو سال به آخر حكومت عمر مانده متولد شده است و نمىتواند مكالمهاى را كه ميان پيامبر و مؤمنان يا عثمان رخ داده بشنود و نقل كند ، مگر اينكه ادعا شود در حالى كه در وجود پدر و مادرش بوده ، از وراء حجاب مادى شنيده و ديده است ، يا بگوييم با عدم ذكر راويان آن اشاره به بطلان روايت كرده است . بعيد هم نيست عبادبن راشد اين روايت را از زبان حسن بصرى ساخته و وى بيگناه بوده باشد ، زيرا چنين كارى از عباد بن راشد برمىآيد . دورى به نقل از ابن معين مىگويد : حديث عباد محكم و قوى نيست ، ولى نوشتنى است تنها براى ملاحظه .
دورى از قول ابن معين مىگويد : ضعيف است . بخارى و ازدى مىگويند : يحيى قطان نقل روايت از وى را ترك كرده است .
ابو داود مىگويد : ضعيف است . نسائى مىگويد : قوى نيست . ابن مدينى مىگويد :
وضعش را نمىدانم چگونه است .
ابن برقى مىگويد : قوى نيست . ابن حبّان مىگويد : از جمله كسانى است كه روايات نامعلوم و نادرست را از زبان اشخاص معروف نقل مىكنند ، حتى بهنظر مىرسد كه او در اين كار تعمد داشته است . بنابراين ، سخن وى قابل استناد نيست . از حسن بصرى حديثى طولانى روايت كرده كه بيشترش جعلى و دروغ است . « 2 »
33 - ابو نعيم روايتى ثبت كرده است از طريق ابراهيم بن سعدان ، از بكر بن به كار بصرى ، از عيسى بن مسيب ، از ابو زرعه ، از ابو هريره كه مىگويد : عثمان بن عفان دوبار بهشت را از پيامبر خدا خريده است ، يك بار وقتى چاه رومه را حفر كرد و ديگر بار كه
هامش
( 1 ) . انساب الاشراف : 5 / 10 .
( 2 ) . تهذيب التهذيب : 5 / 92 .