26 - سيف بن عمر در كتاب الفتوح از قول صعصعة بن معاويهء تيمى چنين روايت كرده است : عثمان وقتى در محاصره بود ، به دنبال على و طلحه و زبير و ديگران فرستاد كه فردا بياييد . فردا از فراز خانه رو به آنان نمود و گفت : شما را كه اصحاب پيمبريد ، به خدا قسم مىدهم ، آيا مىدانيد كه پيامبر خدا فرمود : هر كس چاه رومه را حفر كند ، بهشت را پاداش مىبرد ، و من آن چاه را حفر كردهام ؟ آيا مىدانيد كه او فرمود : هر كس سپاه تنگدستى را تدارك نمايد ، بهشت را پاداش مىبرد ، و من آن را تدارك نمودهام ؟ آنها حرفش را تصديق كردند .
ابن حجر اين را آورده مىگويد : نسائى از طريق احنف بن قيس روايت كرده كه گفت :
كسانى كه حرفش را تصديق كردند ، عبارتند از : على بن ابى طالب ، طلحه ، زبير ، و سعد بن ابى وقاص . « 1 »
ابن حجر در اينجا خاموش است و هيچ اشكالى به اين روايت نمىكند ، در حالى كه خودش نظريات حديثدانان را دربارهء سيف بن عمر ثبت كرده است كه گفتهاند : او ضعيف و سست روايت و متروك و بىاعتبار و جاعل است و عموم رواياتش نادرست و دروغ شمرده شده ، و حرفهاى جعلى را از زبان رجال مسلّم حديث نقل مىكند . وى نهتنها حديث جعل مىكرده ، بلكه متهم به زندقه نيز بوده است . « 2 »
پندارى ابن حجر مىخواسته با ثبت اعتراف كسانى كه ادعاى عثمان را باور كرده و راست شمردهاند ، برهانى براى اثبات فضيلت عثمان ترتيب دهد بىتوجه به اينكه هرقدر بر شمارهء تصديقكنندگان ادعايش بيفزايد - بهفرض صحت آن روايات - نهتنها فضيلت و افتخارى برايش به ثبوت نمىرسد ، بلكه مايهء ننگ و محكوميتش خواهد شد ، چنان كه گذشت . بىترديد كسانى كه اعتراف به صحت ادعاى عثمان كردهاند ، باز به علت انحراف او از راه راست دين نتوانستهاند كوچكترين ترتيب اثرى به فرمايشهاى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله دربارهء عثمان بدهند ، و چندان بر تقاضاى خويش داير بر عزل وى از خلافت يا دست برداشتن از رويهء ضد اسلامىاش پاى فشردهاند كه كار به كشتنش انجاميده است .
هامش
( 1 ) . فتح البارى : 5 / 314 .
( 2 ) . رك : الغدير ( متن عربى / چ 5 ) : 8 / 84 ، 333 .