كرده است . « 1 »
رجال سند :
1 - محمد بن عبد اللّه انصارى .
عقيلى دربارهء او مىگويد : زشت روايت است . ابو احمد حاكم مىگويد : يحيى بن خذام از او ، از مالك بن دينار احاديث نادرست روايت كرده است ، و خدا بهتر مىداند كه مسئوليت نادرستى آن به گردن اوست يا به گردن يحيى . ابن حبان مىگويد : واقعا زشت روايت است و از زبان اشخاص مورد اعتماد رواياتى را كه از ايشان نيست ، نقل كرده است . بنابراين ، به رواياتش نمىتوان استناد كرد . ابن طاهر مىگويد : دروغساز است .
حاكم نيشابورى مىگويد : احاديث جعلى نقل مىكند . ابوالفضل هروى مىگويد : ضعيف و سست روايت است . ازدى مىگويد : واقعا زشت روايت است . از مالك بن دينار احاديث بغرنج نقل كرده است . « 2 »
نبايد پنداشت كه محمد بن عبد اللّه انصارى همان عبد اللّه بصرى محمد بن عبد اللّه بن مثنى است ، زيرا وى بدون واسطه و مستقيما از سعيد جريرى روايت مىكند « 3 » ، در حالى كه آنكه با واسطه و غير مستقيم ، از او نقل مىكند ، همين محمد بن عبد اللّه انصارى است كه وضعش را در اينجا شرح داديم .
2 - سعيد ابو مسعود جريرى .
گرچه او شخصا ثقه و مورد اعتماد است ، اما نمىتوان رواياتش را پذيرفت ، زيرا در سه سالهء آخر عمر اختلال حواس پيدا كرده بود . ابو حاتم مىگويد : پيش از مرگ حافظهاش را از دست داده بود و به همين جهت ، نقل روايت فقط از كسانى رواست كه پيش از اين دوره از وى چيزى فرا گرفته و روايت كردهاند . يزيد بن هارون مىگويد : شايد جريرى باعث گرفتارى و عيبناكى روايات ما شده باشد . ابن معين از قول ابن عدى مىگويد : به خدا دروغ نبنديم ، بايد بگويم من اين را در موقعى از جريرى شنيدهام كه
هامش
( 1 ) . السنن الكبرى : 6 / 168 .
( 2 ) . تهذيب التهذيب : 9 / 256 .
( 3 ) . همان : 4 / 6 و 9 / 274 .