اسب و توشه و متعلقات آن .
روايت ديگرى در سيرهء حلبى آمده است كه مىگويد : سيصد شتر با پالان و پنجاه اسب كمك كرد .
و همانجا روايت ديگرى آورده است كه دههزار دينار به خدمت رسول خدا آورد و در برابرش ريخت ، بعد مىافزايد : شايد اين دههزار دينار غير از آن كمكهايى است كه براى تدارك دههزار انسان كرده است .
ملاحظه كنيد هريك از اين راويان و مورخان مقدار و مبلغ كمك عثمان را با پيمانه و واحد بخشندگى و سخاوت خويش تعيين كردهاند و بر حسب گشاد دستى و بلند نظرى خويش .
در جريان همان تدارك ، عدهء ديگرى شركت داشته و كمكهايى كردهاند ، اما معلوم نيست چرا فقط عثمان مورد الطاف پيامبر اكرم قرار گرفته و دعاى خيرش به او اختصاص يافته است ؟ از جمله كسانى كه به تدارك سپاه تنگدستى كمك كردهاند عباس بن عبد المطلب است كه گفتهاند نودهزار كمك كرده است « 1 » ، و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرموده : عباس عمومى پيامبرتان بخشندهترين و گشاده دستترين فرد قريش است و از همهشان دلسوزتر به حال قريش ، يا پيوند نگهدارتر . « 2 » بنا بر مدارك آن جماعت ، نخستين كسى كه دارايىاش را براى كمك به تدارك سپاه اسلام آورد ، ابو بكر است . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله از او مىپرسد : چيزى براى خودت نگهداشتهاى ؟ مىگويد : خدا و پيامبرش را نگاه داشتهام . « 3 » به فرض كه دارايى ابو بكر اندك بوده باشد ، لكن مىدانيم كه همهء هستىاش را - در صورت صحت آن روايت - بذل و بخشش كرده است و اين كمال بخشندگى است . پس چرا با وجود اين ، و با اينكه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله خود را بيش از هركسى ممنون ابو بكر مىدانسته و بنابر روايت احمد حنبل فرموده : هيچكس با مال و جانش بيش از ابو بكر بن ابى قحافه بر
هامش
( 1 ) . الامتاع مقريزى 446 .
( 2 ) . المستدرك ، حاكم : 3 / 328 .
( 3 ) . تاريخ ابن عساكر : 1 / 110 ؛ شرح المواهب ، زرقانى : 3 / 64 ؛ السيرة الحلبية : 3 / 145 .