عمل كردهاند .
15 - حاكم روايتى ثبت كرده است از طريق احمد بن كامل قاضى ، از احمد بن محمد بن عبد الحميد جعفى ، از فضل بن جبير ورّاق ، از خالد بن عبد اللّه طحّان مزنى ، از عطاء بن سائب ، از سعد بن جبير ، از ابن عباس كه گفت : در خدمت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نشسته بودم كه عثمان بن عفان ، رضى اللّه عنه ، فرارسيد . چون نزديك آمد ، به او فرمود : اى عثمان ! تو در حالى كه سورهء بقره را مىخوانى ، كشته خواهى شد و قطرهاى از خونت بر آيهء « خدا در برابر آنها ترا كافى است كه او شنوا و داناست » « 1 » ، خواهد ريخت . و در رستاخيز در جايى كه بر همهء خوارماندگان پيشوايى برانگيخته خواهى شد و مردم شرق و غرب گيتى به تو رشك مىبرند ، و از جمعيتى بسيار به شمارهء افراد دو قبيلهء ربيعه و مضر شفاعت خواهى كرد . « 2 »
حاكم نيشابورى از صحت اين روايت دم نزده است و ذهبى در تلخيص المستدرك دربارهء آن انصاف داده و گفته كه دروغ محض است . در سند آن نام احمد بن محمد بن عبد الحميد جعفى است كه مورد اتهام مىباشد و بهعلاوه شيخ و استاد جعفى نيز چنان كه عقيلى گفته و ذهبى و ابن حجر نقل كردهاند « 3 » ، روايت و نقلش قابل پيروى نيست .
عجيب است كه هيچيك از اصحاب عادل و راسترو اين حديث را از پيامبر اكرم نشنيدهاند ، پندارى در جلسهاى كه آن را بر زبان آورده ، كسى از آنان حضور نداشته است . همچنين شگفتآور است كه هيچ كدامشان - به فرض كه شنيده باشند - براى ديگرى نقل نكردهاند تا بر سر زبانها بيفتد و بگردد و از اتفاق و وحدتشان عليه عثمان و در كشتن او جلوگيرى نمايد . آرى ، هيچيك از آنها چنين حديثى از او نشنيدهاند ، جز ابن عباس كه در حيات پيامبر صلّى اللّه عليه و آله كودكى نابالغ بوده است . هنگام درگذشت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله او - بنا بر گفتهء واقدى و زبير و به تصديق ابو عمر در الاستيعاب - سيزده سال بيش نداشته يا - بنا بر گفتهء خود ابن عباس كه از چندين طريق به دست ما رسيده « 4 » - ده ساله يا كمى
هامش
( 1 ) . بقرة 2 / 137 .
( 2 ) . المستدرك : 3 / 103 .
( 3 ) . لسان الميزان : 4 / 438 .
( 4 ) . مسند احمد حنبل : 1 / 253 ؛ الاستيعاب : 1 / 372 .