موافقت نموده است . « 1 »
يك قاعدهء اساسى در جعل فضايل
بسيارى از روايات به منظور تعبيهء فضايل و مناقب براى اشخاص مورد نظر جعل و ساخته شده است . مطالعه در اين گونه روايات نشان مىدهد كه يك قاعدهء اساسى در جعل فضايل وجود دارد ، و آن اين است كه هميشه سعى شده فضيلتى براى شخص مورد نظر بسازند كه از آن دور و بيگانه است و فاصلهاش با آن بيش از هرفضيلت ديگر ، تا به اين ترتيب ، نقطهء ضعف و مايهء ننگ و فرومايگىاش را بپوشانند و مستمسك حمله و انتقاد را از ديگران سلب نمايند . مىبينيم درباره فضايلى براى ممدوح خويش پر گفتهاند كه تاريخ حيات او ثابت كرده كه از آن عارى و بىنصيب است . مثلا دربارهء فضيلت شجاعت ابو بكر مبالغه ورزيده و پر گفتهاند تا به جايى كه او را به مقام شجاعترين صحابى نشاندهاند ، در حالى كه در تاريخ ثابت است كه در همهء نبردها و جنگهاى پيامبر اكرم حضور يافته ، اما در هيچيك نه شمشير كشيده ، نه به نبرد كسى رفته ، نه مبارزهء تن به تن كرده و نه هماورد طلبيده است . درست به همين جهت ، از شجاعتش بسيار دم زدهاند و روايات جعلى و پوچ در دليرىاش يافتهاند مگر در برابر سيرت ثابت و تجارب و مشهودات تاريخى كه از بزدلى و كارناآمدىاش در جنگ و نبرد هست ، برايش شهامت و شجاعتى بتراشند « 2 » ، يا در زهد و تقوايش مبالغه نمودهاند و از او موجودى ساختهاند كه دلش در آتش خداترسى مىسوزد و دود از آن به آسمان برخاسته است ، حال آنكه هيچگونه امتياز و خصوصيتى در عبادت و خداترسى نداشته و هيچ روايت نشده كه در نماز و روزه يا هرعبادتى كه مايهء تقرب به خداست ، پيشرفتى يا سعى و همتى داشته باشد . « 3 » همچنين در علم و دانايى عمر خيلى حرف زدهاند و او را دانشمندترين صحابى و سرآمد فقيهان شمرده و ادعا كردهاند كه نه دهم علم را سهم برده و علمش بر علم مردم
هامش
( 1 ) . رك : فيض القدير : 3 / 429 .
( 2 ) . رك : الغدير ( متن عربى / چ 2 ) : 7 / 200 - 215 .
( 3 ) . همان : 7 / 219 - 222 .