عثمان ) ، از اعرج ، از ابو هريره كه پيامبر خدا فرمود : عثمان پرشرم است و فرشتگان از او شرم مىنمايند . « 1 »
در سند اين روايت نيز نام ابو مروان محمد وجود دارد . صالح اسدى دربارهاش مىگويد : او از پدرش روايتهاى نامعلوم و نادرست نقل كرده است . ابن حبان مىگويد :
اشتباه مىكند و بر خلاف حقيقت مىگويد . « 2 »
دربارهء عثمان بن خالد - يكى ديگر از رجال آن روايت - بخارى مىگويد : او را روايات نامعلوم و نادرست است . نسائى مىگويد : ثقه و مورد اعتماد نيست . عقيلى مىگويد : رواياتش وهمآميز است . ابو احمد مىگويد : زشت روايت است . ابن عدى مىگويد : همهء رواياتش غير محفوظ است . ساجى مىگويد : رواياتى دارد نامعلوم و غير معروف . حاكم نيشابورى و ابو نعيم مىگويند : از مالك و ديگران روايات جعلى نقل كرده است . « 3 » ابن حبان مىگويد : از اشخاص مورد اعتماد روايات وارونه نقل مىكند . به رواياتش نمىتوان استناد و استدلال فقهى كرد . « 4 » سندى دربارهء حديثى كه خواهد آمد ، مىگويد : سندش ضعيف و سست است ، چه در آن نام عثمان بن خالد وجود دارد كه به اتفاق حديث دانان ضعيف است . « 5 »
كمى پيشتر سخنان قاطع و تعيين كنندهاى در خصوص شرم و حياى عثمان گفتيم و از آن مىفهميم كه اين روايت اگر هم سندش صحيح باشد ، باطل است تا چه رسد به اينكه سندش از متنش سستتر و واهىتر باشد .
5 - ابو نعيم از طريق هشيم ابو نصر تمار ، از كوثر بن حكيم ، از نافع ، از ابن عمر روايت مىكند كه پيامبر خدا فرمود : پرشرمترين فرد امتم عثمان بن عفان است . « 6 »
اگر عثمان كه كارها و ترك وظايفش را ديديم و مقدار بهرهاش را از شرم و حيا
هامش
( 1 ) . تاريخ ابن كثير : 7 / 203 .
( 2 ) . تهذيب التهذيب : 9 / 336 .
( 3 ) . همين روايت كه از مالك نقل كرده ، از همان جعليات است .
( 4 ) . تهذيب التهذيب : 7 / 114 .
( 5 ) . شرح سنن ابن ماجة : 1 / 53 .
( 6 ) . حلية الاولياء : 1 / 56 .