داشت ؟ گفتم : هرچه خدا و پيامبرش برايم تعيين نمايند . فرمود : پيرو اين مرد باش ، زيرا وى و هركه پيروش باشد در آن هنگام بر حق خواهد بود . من از پى آن مرد رفتم و شانهاش را گرفتم و چرخاندمش و از پيامبر پرسيدم : اى پيامبر خدا ! مراد اين مرد است ؟
فرمود : آرى ، ديدم او عثمان بن عفان است .
احمد حنبل همين روايت را از قول سعيد جريرى با همان سند بدين عبارت ثبت كرده است : در فتنهاى كه از هرسوى جهان چون شاخهاى گاو سر برآورده باشد ، چه خواهى كرد ؟ گفتم : نمىدانم . هرچه خدا و پيامبرش برايم تعيين نمايند . پرسيد : در فتنهاى كه پس از آن پديدار گشته و بسيار سهمگينتر از اولى بوده باشد ، چطور ؟ گفتم :
نمىدانم . هرچه خدا و پيامبرش برايم تعيين نمايند . گفت : از اين شخص پيروى كنيد . در آن وقت مردى پشت به ما مىرفت . من تند رفتم و شانهاش را گرفتم و رويش را به طرف رسول خدا گرداندم و پرسيدم : اين ؟ فرمود : آرى ، ديدم او عثمان بن عفان ، رضى اللّه عنه ، است . « 1 »
شرح حال سعيد جريرى را وقتى از ستايشها و فضايل عثمان بحث مىكنيم ، خواهيد ديد و اين را كه چون در سه سالهء آخر عمر اختلال حواس داشته ، روايتش صحيح و معتبر نيست . عبد اللّه بن شقيق كه سند روايت به وى ختم مىشود ، از تابعان اهل بصره است .
ابن سعد در طبقات دربارهاش مىنويسد : هواخواه عثمان و در حديث مورد اعتماد بوده است . يحيى بن سعيد مىگويد : سليمان تميمى به عبد اللّه خوشبين نبوده است . احمد حنبل مىگويد : مورد اعتماد است و به على حمله مىكرده است . ابن معين مىگويد :
مورد اعتماد و از مسلمانان نيكوسيرت است . ابن خراش مىگويد : مورد اعتماد و هواخواه عثمان است و دشمن على . « 2 »
بسيار شگفتآور است كه اين مرد را كه به امير المؤمنين على عليه السّلام حمله مىكرده و نسبت به او كينه مىورزيده ، مورد اعتماد مىشمارند و از مسلمانان نيكوسيرت مىدانند ، حال آنكه فرمايشهاى پيامبر گرامى صلّى اللّه عليه و آله در برابر ماست كه در حديثى صحيح و ثابت به ما
هامش
( 1 ) . مسند احمد بن حنبل : 4 / 109 .
( 2 ) . تهذيب التهذيب : 5 / 254 .