حكيمان و مردان صالح و راستروى كه به عقيدهء ما در حق بعضى از آنان احاديث و نظريات صريحى ارائه گشته است حاكى از فضايل و صلاح و مكارمشان ، و به عقيدهء اهل سنت همهء آنان صالح و راستروند و گفته و كردهشان حجت است . هرگاه پاى اجتهاد و مجتهد بودن به ميان آيد ، چنان كه در اين گونه مواقع به ميان مىآورند ، براى هردو طرف قضيه به ميان خواهد بود نه فقط براى عثمان . بنابراين ، نمىتوان گفت عثمان مجتهد بوده و خطا كرده است يا گفت آن جماعت انبوه مجتهد بودهاند ، ولى متأسفانه در اجتهاد خويش و استنباط نظر و حكم شرعى دچار اشتباه گشتهاند . در اين صورت اگر گفته شود عثمان كه يك تنه يك طرف معارضه و اختلاف را تشكيل مىداده ، در اجتهاد و استنباط حكم شرعى موفق و بر صواب بوده است و آن جماعت بىشمار در اين كار متفقا به خطا رفتهاند ، سخنى به گزاف و گستاخانه گفته شده است . در اختلاف و معارضهء اصحاب پيامبر با عثمان بايستى عادلانه و منصفانه قضاوت كرد ، و هرگاه ميانشان داورى كردى بايد به انصاف داورى كنى ، زيرا خدا عدالتپيشگان را دوست مىدارد . « 1 »
هامش
( 1 ) . مائدة 5 / 42 .