بردارد ، گفت : به خدا نمىشود ، و نمىخواهم فرداى رستاخيز بگويم : ما از رؤسا و بزرگانمان اطاعت كرديم تا ما را از راه دين به در بردند . « 1 »
ابن شبه در اخبار مدينه از قول عبد الرحمن بن ازهر مىنويسد : وقتى خواستند عثمان را دفن كنند ، به طرف بقيع رفتند ، ولى جبلة بن عمرو نگذاشت او را در آنجا دفن كنند .
ناچار به حش كوكب كه قبرستان يهود بود ، رفتند و او را در آنجا به خاك سپردند . « 2 »
دربارهء اين مرد بزرگ ، ابو عمر مىنويسد : مردى بزرگ و با فضيلت از اصحاب فقيه و دينشناس بود ، و يكى از اصحاب عادل و نيكوسيرتى است كه روايات و مشاهداتش در فقه مورد استناد است . « 3 » اين صحابى عالىقدر و مجاهد بدرى چنين نظرى به عثمان دارد و چنين رفتارى با او داشته است ، حتى سكوت در برابر كارهاى عثمان ، و بيطرفى سياسى را گمراهى و از دين به درشدگى مىشمارد ، و بر عثمان مىتازد و دوستانش را از جواب سلامش بازمىدارد ، در حالى كه جواب سلام مسلمان واجب است ، و او را در برابر مردم و اصحاب و مهاجران و انصار از منبر پايين مىكشد ، و به كوبيدن او چندان ادامه مىدهد تا پس از مرگش او را از دفن شدن در گورستان مسلمانان محروم مىسازد و سرانجام ، در گورستان يهود خاكش مىكنند . اينها مىرساند كه وى چه نظرى به عثمان داشته است !
جبلة بن عمرو انصارى تمام اين كارها را در حضور و پيش چشم مسلمانان و اصحاب پيامبر انجام مىدهد و اينها يا بر ضد عثمان همداستان شدهاند ، يا دست از يارى او كشيدهاند ، يا در خوارى او كوشيدهاند و يا از آنچه عليه او مىگذرد خوشحالند ، به استثناى مشتى اموى كه وى خوب معرفىشان كرده و گفته است كه آياتى از قرآن در مذمّت آنان فرود آمده و پيامبر خون بعضىشان را روا و هدر شمرده است . « 4 » از اينرو ، در جامعه قدر و اعتبارى نداشته و منفور و مطرود بودهاند .
هامش
( 1 ) . انساب الاشراف : 5 / 47 .
( 2 ) . الاصابة : 1 / 223 .
( 3 ) . الاستيعاب ، شرح حال جبلة بن عمرو بن ساعدهء ساعدى انصارى .
( 4 ) . رك : الغدير ( متن عربى / چ 2 ) : 8 / 247 - 249 ، 275 ، 218 .