شهادتش توسط تودهء انبوه مهاجران و انصار تأييد و تحكيم شده است .
18 - سخن قيس بن سعد انصارى
1 - 18 - وى رئيس قبيلهء خزرج ، و مجاهد بدرى بوده است كه در مصر براى دعوت مردم به بيعت با على بن ابى طالب نطقى ايراد كرده گفت : سپاس خداى را كه حق را آورد و باطل را بمىراند ، و ستمكاران را در هم كوبيد . اى مردم ! ما با كسى كه مىدانيم پس از پيامبرمان محمد بهترين شخص است ، بيعت كرديم . بنابراين ، شما اى مردم بياييد و با او بر اين اساس كه مطابق كتاب خدا و سنّت پيغمبرش حكومت كند ، پيمان بيعت ببنديد . « 1 »
2 - 18 - قيس بن سعد پيش از جنگ صفين اين نامه را از معاويه دريافت مىدارد كه گفته بود : شما اگر اين اعتراض را به عثمان بن عفان ، رضى اللّه عنه ، داشتيد كه تبعيض اقتصادى قائل شده يا كسى را به ناحق تازيانه زده يا به كسى ناسزا گفته يا ديگرى را تبعيد كرده يا نوجوان را به مقامات مهم دولتى گماشته است ، چنانچه فكر و درك داشته باشيد ، مىدانيد كه به استناد اين كارها ريختن خونش براى شما روا نمىشود . بنابراين ، شما با قتل او مرتكب گناه بزرگى شدهايد . پس اى قيس بن سعد ! چون تو جزو كسانى بودى كه عثمان بن عفان را به اين سرنوشت دچار كردند ، بايد توبه كنى ، البته ، در صورتى كه توبه از قتل مؤمن فايدهاى در بر داشته باشد . در مورد رهبرت ، براى ما يقين حاصل شده كه او مردم را عليه عثمان تحريك نموده و به كشتنش واداشته تا او را كشتهاند ، و دامن قوم تو ، يعنى انصار و قبيلهء خزرج از خون عثمان پاك نمانده است . بنابراين ، اى قيس ! اگر مىتوانى به خونخواهى عثمان برخيزى ، اقدام كن . تو مطيع حكومت ما بشو و در ازاى آن حاكميت بر كوفه و بصره در صورتى كه پيروز گشتم ، تا آخر عمرم از آن تو باشد و حاكميت حجاز براى هركس از خانوادهات كه تو مىپسندى و نيز هرچيز ديگر را كه تو بخواهى ، بىچونوچرا به تو خواهم داد . نظرت را در مورد آنچه برايت نوشتهام بنويس ، و السّلام .
هامش
( 1 ) . تاريخ طبرى : 5 / 228 ؛ الكامل ، ابن اثير : 3 / 115 ؛ شرح ابن ابى الحديد : 2 / 23 .