مقصود مسلمانانى باشند كه دارايىها را فراهم مىآورند و مىاندوزند و حقوقى را كه به آن تعلق مىگيرد نمىپردازند « 1 » و شوكانى مىنويسد : بهتر آن است كه با توجه به چگونگى الفاظ آيه ، حكم آن را عام بدانيم ، زيرا مفهومش پنهاورتر از آن است كه فقط اهل كتاب را دربر بگيرد « 2 » ، و آلوسى مىنويسد : مقصود از كلمهء « كسانى كه » ، يا « بسيارى از دانايان و پارسايان ( يهود و مسيحى ) » است يا « مسلمانان » كه اين دومى مناسبتر است . زيرا در پى آن مىخوانيم : و آن را در راه خدا انفاق نمىكنند ( و مىدانيم كه دستور انفاق براى مسلمانان فرود آمده ) « 3 » .
پس با توجه به مجموع اين سخنان درمىيابيم كه برداشت ابو ذر ، درست و خود مناسبتر و برتر است و نهتنها ويژهء او نيست بلكه ديگران نيز آن را پذيرفتهاند . اكنون چرا تنها او را با آن تهمتها مىكوبند و نه ديگران را ؟ و آيا ابو ذر حساب جداگانهاى دارد كه تنها بر او حق داريم دروغ ببنديم و نه بر ديگران ؟ آرى ! آرى !
امّا در سنت پيامبر نيز مىبينيم كه مانند آنچه را ابو ذر گزارش كرده بسيارى از صحابه هم آوردهاند ولى مدعيان ، آن كينهاى را كه از ابو ذر در دل نهان داشتهاند از هيچكس ديگر به دل نگرفتهاند و چرايش را نيز با توجه به برداشت ابو ذر از مسألهء امامت مىتوان دريافت كه آن را از آغاز كار آشكار مىساخت ، چه با گرايشهاى هميشگى خود به على و چه با ناسازگارىهايى كه در برابر خاندان اموى مىنمود ، و اين بود خواستند او را بدنام نمايند و از هرراهى كه مىتوانند عقيدهاش را ناچيز و سست نشان دهند . با آنكه در ميان ياران پيامبر كسانى هستند همچون :
1 - عبد اللّه بن مسعود كه مىگويد : پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بر بلال وارد شد و در نزد او مقدارى خرماى گرد آورده ديد گفت : اى بلال اين چيست ؟ گفت : اين را براى مهمانان تو آماده كردهام . گفت : آيا نترسيدى كه برايت دودى در آتش دوزخ گردد ؟ انفاق كن بلال و در برابر خداوند صاحبش عرش از هيچ عظمتى باك مدار .
هامش
( 1 ) . تفسير ، بيضاوى : 1 / 499 .
( 2 ) . تفسير ، شوكانى : 2 / 339 .
( 3 ) . تفسير ، آلوسى : 10 / 87 .