مىدارم . من تنها يك خزانهدار هستم كه ( اموال را ) در آنجا كه دستور دادم مىنهم « 1 » و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است كه امّت خود را از تصرف ناحق در مال خدا پرهيز مىدهد و مىگويد :
راستى كه مردانى در مال خدا به ناحق فرو مىروند و روز قيامت بهرهء ايشان آتش است . « 2 »
آن است مرزهايى كه خدا نهاده كه به آن نزديك نشويد و آن كسان كه از مرزهاى خدا پا فراتر نهند ستمگرانند .
39 - گنجهاى انبار شده به بركت خليفه
گروهى از مردان سياست روز و برانگيزندگان شورش و آشوبها با استفاده از هرج و مرجى كه در امور مالى كشور بود املاكى آبادان اندوختند و خانههايى بزرگ و كاخهايى برافراشته ، و اموالى كلان . و اينها همه از بركت آن برنامهء امويان بود در امور مالى كه با كتاب خدا و سنت رسول و شيوهء گذشتگان مخالفت داشت و به هرحال كه اين كسان ثروتى انبوه از مال مسلمانان گرد آورند و با آن ، چه بخور بخورها راه انداختند .
يكى زبير بن عوام است ، چنانچه در صحيح بخارى ، كتاب الجهاد باب بركت در مال جنگجو مىخوانيم ، يازده خانه از وى در مدينه بر جاى ماند و دو خانه در بصره و يك خانه در كوفه و يكى در مصر ؛ و چهار زن داشت كه پس از كنار گذاشتن ثلث ماترك او ، به هريك از ايشان يك ميليون و دويست هزار سكه سهم الارث رسيد . « 3 » و به گفتهء بخارى همهء مالش پنجاه ميليون و دويست هزار بود و به گفتهء ابن هائم : بلكه درست آن است كه همهء مالش بر طبق آنچه داده شد پنجاه و نه ميليون و هشتصد هزار بوده « 4 » و ابن بطال و قاضى عياض و ديگران گفتهاند : درست همان است كه ابن هائم گفته و بخارى در محاسبه اشتباه كرده است .
عدد بالا كه در صحيح بخارى و ديگر مآخذ مىبينيم معدودى به همراه ندارد و قيد
هامش
( 1 ) . صحيح بخارى : 5 / 17 ؛ سنن ابو داود : 2 / 25 ؛ طرح التثريب : 7 / 160 .
( 2 ) . صحيح بخارى : 5 / 17 .
( 3 ) . صحيح بخارى : 5 / 21 .
( 4 ) . اين را شارحان بخارى نوشتهاند . ر ك : فتح البارى ؛ ارشاد السارى ؛ عمدة القارى ؛ شذرات الذهب .