نيست مگر حقى در اين مال دارد - خواه به او داده شود خواه نه - حتى اگر يك چوپان در شهر عدن باشد . « 1 »
و مىگفت : از بستگان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله آغاز كنيد و همينطور نزديكان به ايشان و نزديكان به آن نزديكان . و سياههء حقوق را بر همين مبنا تنظيم كرد .
و به نقل ابو عبيد مىگفت : پيامبر پيشواى ماست ، پس ، از دودمان او شروع مىكنيم و سپس به نزديكان ايشان و نزديكان به آن نزديكان . « 2 »
و پيش از همهء اينها شيوهء خداوند دربارهء اموال در آياتى چند از قرآن آمده مثل :
1 - و بدانيد كه آنچه از چيزى غنيمت برديد پس يك پنجم آن از خداست و از رسول و خويشان وى و يتيمان و مستمندان و در راه ماندگان . « 3 »
2 - صدقات فقط براى مستمندان و تهيدستان و كارگزاران آن است و براى كسانى از نامسلمانان كه دل ايشان با گرفتن آن نرم شود و نيز براى آزادى بندگان و دادن وام وامداران و صرف در راه خدا و يارى به درماندگان در سفر ، قانونى است از سوى خدا و خدا دانا و فرزانه است . « 4 »
3 - آنچه خداوند از مال ايشان نصيب پيامبر خويش كرد ، اسبى و شترى بر آن نتاختيد ولى خداوند پيغمبران خويش را به هركه خواهد مسلط كند و خدا بر هرچيز تواناست .
هرچه خدا از اموال مردم اين دهكدهها نصيب پيغمبر خويش كرد از آن خدا و پيغمبر و خويشاوندان وى و يتيمان و تهيدستان و در راه ماندگان است . « 5 »
اين سنّت خداست و سنّت پيامبرش ولى عثمان آنچه را در قرآن عزيز بوده فراموش كرده و با قانونى كه پيامبر اكرم دربارهء اموال آورده به مخالفت برخاسته و از روش گذشتگانش روى برتافته و از جادهء عدل و انصاف دور شده و فرزندان خاندان فرومايهاش را پيش انداخته ، همان ميوههاى شجرهء ملعونهاى را كه نامشان در قرآن آمده
هامش
( 1 ) . الاموال 213 ؛ سنن بيهقى : 6 / 351 .
( 2 ) . الاموال 213 ؛ سنن بيهقى : 6 / 364 .
( 3 ) . انفال 8 / 41 .
( 4 ) . توبه 9 / 60 .
( 5 ) . حشر 56 / 6 ، 7 .