كردهاند همچون : على و عمر و زبير و ابن عبّاس و ابن مسعود و عايشه و عمار و زيد بن ثابت و ابن عمر و ابن زبير و ابن منبة و اسحاق بن راهويه و ابراهيم نخعى و حكم بن عتيبه و حماد بن ابى سليمان و شعبى و حسن بصرى و اشهب و اوزاعى و شافعى و احمد و اسحاق و ابو حنيفه و مالك . « 1 »
و تازه نصوص كتاب اللّه و سنّت پيامبر نيز پشتوانهء اين اجماعات است ، زيرا قرآن به هنگام شمردن زنانى كه ازدواج با آنان جايز نيست صريحا مىگويد : و اينكه دو خواهر را با هم داشته باشيد « 2 » و اين حكم اطلاق دارد و مىرساند كه داشتن دو خواهر با يكديگر در هرصورتى كه باشند - خواه آزاد و خواه برده - حرام است .
ابن كثير مىنويسد : اجماع مسلمانان بر آن است كه اين آيه : حرام شد بر شما مادرانتان و دخترانتان و خواهرانتان تا آخر آيه « 3 » مىرساند كه آميزش با اين زنان حرام است چه آزاد باشند چه برده و به همينگونه با استناد به دليل و قياس بايد گفت كه نگاه داشتن دو خواهر و ازدواج با مادر زن و دختر زن نيز همين حكم را دارد ( و برده و آزاد آنان فرقى ندارد ) كه در نزد تودهء فقها نيز همين طور است و سخن ايشان دليل است ( عليه ) كسى كه با اين حكم مخالفت نموده و راهى ديگر رفته است . « 4 »
صحابه و شاگردان ايشان و علما و پيشوايان فتوا و مفسّران نيز همين اطلاق حكم در آيه را دليل آورده و امير مؤمنان در نكوهش كسى كه آن را نپذيرد و اين كار را انجام دهد تند مىرفت و مىگفت : اگر من قدرتى داشته باشم و ببينم كسى آن كار را كرده مجازاتش خواهم كرد . يا به پرسنده مىگفت : من ترا از اين كار نهى مىكنم و اگر دو خواهر را با هم نگاهدارى ، سزايى ناخوش به تو مىچشانم .
و اياس بن عامر گفت : علىّ بن ابى طالب را گفتم : دو خواهر برده نزد من هستند كه با
هامش
( 1 ) . ر ك : احكام القرآن ، جصاص : 2 / 158 ؛ المحلى ، ابن حزم : 9 / 522 ، 423 ؛ تفسير قرطبى : 5 / 117 ، 118 ؛ تفسير ابو حيان : 3 / 213 ؛ تفسير رازى : 3 / 193 ؛ الدر المنثور : 2 / 137 .
( 2 ) . نساء 4 / 23 .
( 3 ) . در همين آيه و در دنبالهء ياد از حرام بودن ازدواج با اين زنان است كه آمده : و اينكه دو خواهر را با هم داشته باشيد .
( 4 ) . تفسير ابن كثير : 1 / 473 .