در سختى و آسانى بايسته است فراموش نكند .
گزارش بالا را ابن تركمانى ماردينى در الجواهر النقى كه ذيل سنن بيهقى چاپ شده دستاويز گردانيده و گويد : نماى سخن او كه گفته : « سپس آنچه را در راه خدا در . . . بايسته است فراموش نكند » مىرساند كه اسب هم زكات دارد زيرا در آغاز گزارش نيز همه جا سخن از زكات است : هيچ دارندهء گنجى نيست كه زكات آن را نپردازد و هيچ دارندهء شترى نيست كه زكات آن را نپردازد و هيچ دارندهء گوسفندى نيست كه زكات آن را نپردازد . « 1 » و ما نمىدانيم نماى آن سخن ، با پيوند زدنش به فرازهاى نخستين چگونه ما را به برداشت ابو حنيفه راه مىنمايد ؟ و ديگران نيز چنان كه بيهقى مىنويسد نشانهاى بر بايستگى زكات اسب در آن نيافتهاند « 2 » .
2 - بيهقى از زبان ابو الحسن على بن احمد بن عبدان و او از زبان پدرش و او از زبان ابو عبد اللّه محمّد بن موسى استخرى و او از زبان اسماعيل بن يحيى بن بحر ازدى و او از زبان ليث بن حماد استخرى و او از زبان ابو يوسف قاضى و او از زبان ابو عبد اللّه غورك بن حصرم و او از زبان جعفر بن محمّد و او از زبان پدرش آورده است كه جابر گفت : رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله گفت : براى هريك اسب كه خوراكش از چرا باشد بايد يك دينار داد « 3 » .
بيهقى گويد : اين گزارش تنها از راه غورك رسيده و ابو بكر بن حارث ما را آگاه ساخت كه حافظ عمر بن على - دارقطنى را مىگويد - گفت : اين گزارش را تنها غورك از زبان جعفر آورده و گزارشهاى او بسيار سست است و فروتر از او نيز كسانى كه گزارشهاشان سست است .
امينى گويد : يكى از ميانجيان سند اين گزارش ، احمد بن عبدان است كه به گفتهء مسلمة بن قاسم ، ناشناس مانده و ديگران :
2 - محمّد بن موسى استخرى ، استادى ناشناس است كه به گفتهء ابن حجر گزارشى ساختگى از زبان شعيب بازگو كرده است .
هامش
( 1 ) . سنن بيهقى : 4 / 120 .
( 2 ) . السنن الكبرى : 4 / 119 .
( 3 ) . همان .