مجاهد و ابن عباس گويند : اين آواز ، همان خوانندگى و نوازندگى و بازيگرى است و روايت برداشت ايشان در تفاسير آمده است « 1 » .
دستورهاى پيامبر دربارهء خوانندگى و بازيگرى
1 - در سنّت پيامبر از زبان او صلّى اللّه عليه و آله آمده است كه هيچ مردى آواز خود را به خوانندگى بلند نكند مگر آنكه خداوند دو اهريمن بر سر او فرستد : يكى بر اين شانهء راست و ديگرى بر شانهء چپ ، و با پاهاى خود او را همچنان بزنند تا آنگاه كه خاموش شود .
و در روايت ابن ابى الدنيا و ابن مردويه به اينگونه آمده : هيچكس آواى خود را به خوانندگى بلند نكند مگر اينكه خداى تعالى دو اهريمن بر سر وى فرستد كه بر دو شانهاش بنشينند و با دو پاشنهء خود همچنان بر سينهء او بكوبند تا آرام بگيرد « 2 » .
2 - عبد الرحمن بن عوف آورده است كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله گفت : مرا از دو آواز بىخردانه و تبهكارانه بازداشتهاند : آوازى به هنگام ترانهخوانى و سازهاى اهريمن ، و آوازى به هنگام گرفتارى و خراشيدن روىها و چاك زدن گريبانها و آهنگ اهريمن .
و در روايت ترمذى و جز او از زبان انس آمده است كه پيامبر گفت : دو آهنگ ، نفرين زده و تبهكارانه است كه از آن جلوگيرى مىكنم : آهنگساز و آواز اهريمن به هنگام ترانهخوانى و شادمانى ، و آوايى به هنگام گرفتارى و سيلى زدن بر چهره و گريبان دريدن « 3 » .
هامش
( 1 ) . تفسير طبرى : 15 / 81 ؛ تفسير قرطبى : 10 / 288 ؛ نقد العلم و العلماء ، ابن جوزى 247 ؛ تفسير ابن كثير : 3 / 49 ؛ تفسير خازن : 3 / 178 ؛ تفسير نسفى : 3 / 178 ؛ تفسير ابن جزى كلبى : 2 / 175 ؛ تفسير شوكانى : 3 / 233 ؛ تفسير آلوسى : 15 / 111 .
( 2 ) . تفسير قرطبى : 14 / 53 ؛ تفسير زمخشرى : 2 / 411 ؛ نقد العلم و العلماء ، ابن جوزى 248 ؛ تفسير خازن :
3 / 460 ؛ تفسير نسفى در حاشيهء تفسير خازن : 3 / 460 ؛ ارشاد السارى : 9 / 164 ؛ الدر المنثور : 5 / 159 ؛ تفسير شوكانى : 4 / 228 ؛ تفسير آلوسى : 21 / 68 .
( 3 ) . تفسير قرطبى : 14 / 53 ؛ نقد العلم و العلماء 248 ؛ الدر المنثور : 5 / 160 ؛ كنز العمال : 7 / 333 ؛ تفسير شوكانى : 4 / 229 ؛ نيل الاوطار : 8 / 268 .