مطرف گويد : خريدن سخنان بيهوده ، دوست داشتن آن است و قتاده گويد : مراد از شنيدن آن ، خريدن آن است .
در اينكه خواست خداوند از « سخنان بيهوده » در اين آيهء شريفه ، همان آوازهخوانى است و اين آيه دربارهء همين كار فرود آمده ، بسيارى از مفسّران همداستانند ، مانند :
ابن عباس ، عبد اللّه بن عمر ، عكرمه ، سعيد بن جبير ، مجاه ، مكحول ، عمرو بن شعيب ، ميمون بن مهران ، قتاده ، نخعى ، عطاء ، على بن بذيمه و حسن . روايت برداشت ايشان را نيز اينان آوردهاند : ابن ابى شيبه ، ابن ابى الدنيا ، ابن جرير ، ابن منذر ، حاكم ، بيهقى در شعب الايمان ، ابن ابى حاتم ، ابن مردويه ، فريابى و ابن عساكر « 1 » .
2 - خداى تعالى ، پيروان محمّد صلّى اللّه عليه و آله را در كتاب ارجمندش ، با اين سخن پرهيز مىدهد كه : و شما سامدانيد « 2 » ، و عكرمه آورده است كه ابن عباس گفت : سامد در زبان حميريان آوازهخوان است كه چون گويند : براى ما به تسميد پرداز ، خواستشان اين است كه : براى ما خوانندگى كن ، و به كنيزك خواننده گويند : اسمدينا ، و خواستشان اين است : ما را با خوانندگى ، سرگشته گردان .
روايت بالا را اينان آوردهاند : سعيد بن منصور ، عبد بن حميد ، ابن جرير ، عبد الرزاق ، فريابى ، ابو عبيد ، ابن ابى الدنيا ، بزّار ، ابن منذر ، ابن ابى حاتم و بيهقى « 3 » .
3 - و در گفتگوى خداى گرامى با اهريمن به اين سخن از پروردگار تعالى برمىخوريم :
با آواز خويش ، هريك از ايشان را كه توانى ، از جاى برانگيز « 4 » .
هامش
( 1 ) . ر ك : تفسير طبرى : 21 / 39 ، 40 ؛ سنن بيهقى : 10 / 221 ، 223 ، 225 ؛ مستدرك حاكم : 2 / 411 ؛ تفسير قرطبى : 1 / 51 - 53 ؛ نقد العلم و العلماء ، ابن جوزى 246 ؛ تفسير ابن كثير : 3 / 441 ، 442 ؛ ارشاد السارى ، قسطلانى : 9 / 163 ؛ تفسير خازن : 3 / 46 ؛ تفسير نسفى ، در حاشيهء تفسير خازن : 3 / 460 ؛ تفسير الدر المنثور : 5 / 159 و 160 ؛ تفسير شوكانى : 4 / 228 ؛ تفسير آلوسى : 21 / 67 ؛ نيل الاوطار : 8 / 263 .
( 2 ) . نجم 53 / 61 .
( 3 ) . ر ك : تفسير طبرى : 28 / 48 ؛ تفسير طبرى : 17 / 122 ؛ نقد العلم و العلماء ، ابن جوزى 246 ؛ النهاية ، ابن اثير : 2 / 195 ؛ الفائق ، زمخشرى : 1 / 305 ؛ تفسير ابن كثير : 4 / 260 ؛ تفسير خازن : 4 / 212 ؛ الدر المنثور : 6 / 132 ؛ تاج العروس : 2 / 381 ؛ تفسير شوكانى : 5 / 115 ؛ تفسير آلوسى : 27 / 72 ؛ نيل الاوطار : 8 / 263 .
( 4 ) . اسراء 17 / 64 .