ابو بكر در دعوت مردم به اسلام تا بسى پس از آن روز ادّعايى و حتى پس از آن هم كه عمر آشكارا دعوت مىكرده ، طول كشيده ، زيرا عمر پس از خروج و مهاجرت 40 مرد به سرزمين حبشه بود كه تازه اسلام آورد « 1 » حال آنكه روايت ساختگى مىگويد كه آن گير و دار وقتى روى داد كه همهء مسلمانان تنها 38 تن بود « 2 » .
حافظ هيثمى دو حديث در مسلمان شدن مادر ابو بكر آورده ، يكى از زبان ابن عبّاس كه گفته : مادر ابو بكر و مادر عثمان و مادر طلحه و مادر زبير و مادر عبد الرحمن بن عوف و مادر عمار اسلام آوردند « 3 » . ولى هيثمى گويد :
يكى از ميانجيان سند اين گزارش خازم بن حسين است كه گزارشهاى او سست است . و ذهبى مىنويسد : ابن معين گويد : خازم بىارزش است « 4 » . و ابو داود گفته : وى گزارشهايى نكوهيده آورده و ابن عدى گفته : عموم گزارشهاى او را شايستهء پيروى ندانستهاند .
و حديث دوم نيز از طريق ابن هيثم و ابن عدى رسيده كه بر بنياد آن ابو بكر بمرد و پدر و مادرش كه هردو مسلمان بودند از وى ارث بردند و هيثمى گويد : سند گزارش آن گسسته است .
امينى گويد : گويا حافظ هيثمى با اينگونه داورى خود مىخواهد برساند كه نقطه ضعف حديث ، تنها در گسستگى سند آن است و خود ديگر ميانجيان سند گزارش را نام نبرده مبادا نگاههاى كاوشگران به آن افتد و به شناسايى منجر شود ولى همين اندازه كه هيثم بن عدى دروغپرداز را ياد كرده بس است ، زيرا به گفتهء بخارى او غيرموثق است و دروغ مىگفته . و ابو داود گفته : او دروغپرداز است و نسايى و جز او گفتهاند : حديث وى متروك است و كنيز هيثم گفته : ارباب من همه شب را به نماز مىايستاد و چون بامداد مىشد به دروغبافى مىنشست و باز نسايى گفته : حديث وى نكوهيده است و هم
هامش
( 1 ) . الاستيعاب كه در حاشيهء الاصابه چاپ شده : 2 / 459 ؛ تاريخ ابن كثير : 3 / 31 .
( 2 ) . طبقات ابن سعد : 1 / 185 .
( 3 ) . مجمع الزوائد : 9 / 259 .
( 4 ) . ميزان الاعتدال : 1 / 315 .