و مؤلّف آن كتاب ، هردو حديث را در زندگىنامهء وى آورده و آشكارا هردو را ساختگى مىشمارد و مىگويد : معروف است كه سازندهء آندو جبرون است « 1 » .
آيا شايسته است كه كسى همچون اين دو ابطالكنندهء احاديث ، چنين گزارشى باطل را روايت كند كه سازندهء آن معتقد بوده است ابو بكر و عمر را بايد هم بر فرشتگان مقرّب و معصوم كه در آسمانها هستند برترى داد با آنكه سرور ايشان امين وحى - جبرئيل - در ميان آنان است و هم بر كسانى كه نزديكى و تقرّب ايشان به آستان خدا ثابت است ، از دوستان خدا بگير تا برگزيدگان او و جانشينان پيامبران ، من نمىدانم كه آندو با چه چيزى بر همهء اينان برترى يافتهاند ؟ آيا با دانشى كه از سراپاى ايشان مىجهيده ؟ كه چون و چند آن را دريافتهاى يا براى معصوم بودن آندو از گناهان ؟ كه نه تو چنين اعتقادى دربارهء ايشان دارى و نه سرگذشت نامهء آندو كه در تاريخ آمده راه مىدهد كه چنين اعتقادى داشته باشى و آنگاه معصوم بودن فرشتگان ؛ روشن و بىچون و چراست و معصوم بودن جانشينان پيامبران هم با دلايل صحيح ، واجب شناخته شده و تقرّب كسانى از نزديكان درگاه خداوند همچون لقمان و خضر و ذو القرنين ، از مطالبى است كه نيازى به دليل جداگانه ندارد ، يا براى هراسى بوده كه در پيشبرد آيين خدا در دلهاى دشمنان مىافكندند و براى رنجى بوده كه در راه دين برده و كوششهاى بسيارى كه بر خود هموار ساختند ؟ سخن درست در همهء اين زمينهها بر هيچكس پوشيده نيست تو دست خود را بر هرفضيلتى كه مىخواهى بگذار كه خواهى ديد در هيچكدام از آن فضايل ، آن دو تن چيزى بيش از بسيارى از صحابه و شاگردانشان و ديگران ندارند ، چه رسد به بزرگانى كه ياد كرديم . ولى چه بايد كرد كه گزافگويى در فضيلت تراشى ، آدمى را بر آن مىدارد كه چنان سخنانى بگويد . تو هم بگذارش تا بگويد ، زيرا حقايق آشكار ، نابودىپذير نيست و بنيادهاى نهاده شده هميشه پشتوانهء استوارى است .
هامش
( 1 ) . لسان ، ابن حجر : 5 / 161 .