- گردش روزگار از من همان را بهجا نهاده كه از شمشير يمانى بهجا نهاد « 1 » .
و ابو حاتم گفته كه وى دويست سال بزيست و اين سرودهها از گفتهء او است :
- امامة گفت : تو چند سال در روزگار بزيستى و ماده بز در پاى بتان قربانى كردى ؟
- براستى بازار عكاظ را پيش از گشودن آن ديدى و از جوانمردان به شمار مىآمدى .
- همانگاه كه منذر بن محرق پادشاهى مىكرد و هم روز هجائن النعمان « 2 » را ديدى
- و چندان زيستى تا احمد به راهنمايى آمد و آيههايى از قرآن در دفع ديوان و پريان خوانده شد .
- و در مسلمانى جامهاى فراخ پوشيدى كه از عطا و دهش بود ، نه محرومى داشت و نه منت .
39 - نوفل بن حرث بن عبد المطلب بن هاشمى ، عموزادهء پيامبر كه از همهء هاشميان كه مسلمان شدند - حتى از دو عمويش حمزه و عبّاس كه نام برديم - سالمندتر بود « 3 » .
40 - نوفل بن معاوية بن عروة دئلى ، او نيز از آنان بود كه شصت سال در جاهليت و شصت سال در اسلام بزيست « 4 » .
و پيش از همهء اينان بايد از ابو قحافه پدر ابو بكر نام برد كه خواهناخواه از خود وى بزرگتر بوده است . البتّه اگر معجزهسازها او را نيز از پسرش كوچكتر ننمايند ! چنانكه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را خردسال نمودند و او را همچون بچه و جوانى ناشناس گرفتند كه پيش روى ابو بكر - كه از وى بزرگتر بود - راه مىسپرد « 5 » .
اين نامهاى گروهى بود از كسانى كه مىدانيم هم از صحابهء نخستين بودند و هم سالخوردهتر از ابو بكر . حال آمديم و از همهء اينها چشم پوشيديم ولى آيا نبايد بپرسيم سالخوردگى بهتنهايى چه دليل بر فضيلت كسى مىشود ؟ مگر در ميان ملّتها و اقوام ،
هامش
( 1 ) . همان 3 / 538 .
( 2 ) . از روزهاى معروف عرب .
( 3 ) . همان : 3 / 577 .
( 4 ) . همان 3 / 578 .
( 5 ) . رك : زندگىنامهء نامبردگان در : معارف ، ابن قتيبه ؛ معجم الشعرا ، مرزبانى ؛ الاستيعاب ، ابو عمر ؛ اسد الغابه ، ابن اثير ؛ تاريخ ابن كثير ؛ الاصابة ، ابن حجر ؛ مرآة الجنان ، يافعى ؛ شذرات الذهب ، ابن عماد حنبلى كه ما براى رعايت اختصار تنها در ذيل هرنام به الاصابه ارجع داديم .