و چيزى را با گفتهء كعبها نتوان ثابت كرد . نه آرزوىهاى شما ملاك است و نه آرزوهاى اهل كتاب . از هوسهاى آنان پيروى مكن و از ايشان بپرهيز كه مبادا ترا فريفته گردانند .
13 - ابو بكر سالخوردهترين ياران پيامبر
ابن سعد و بزّاز با سندى نيكو از زبان انس آوردهاند كه گفت : سالخوردهترين ياران رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله ابو بكر صديق بود و سهيل بن عمر بن بيضاء « 1 » .
ما گمان مىكرديم گزافگويى تنها در مورد فضايلى امكان دارد پيش بيايد كه مربوط به نفسانيات آدمى - همچون علم و تقوى و مانندههاى آندو - باشد كه با حواس ظاهرى درك نشود امّا راه گزافگويى دربارهء امور مشهود را هيچ منطقى باز نگذارده و خيلى زود دروغگويى گزافه پرداز آشكار مىشود و دروغگو رسوا مىگردد ولى بعد كه سرگذشت نويسان ، چنان بافتههايى را پيش روى ما نهادند ديديم كه اينان با تمام نيرو فرياد مىكشند كه ابو بكر سالخوردهترين ياران پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بوده است با آنكه خودشان در زندگىنامه گستردهء صحابه بسى كسان را مىيابند كه بسيار از او سالخوردهتر بودهاند و اين هم نامهاى گروهى از ايشان :
1 - اماناة بن قيس بن شيبان كندى ، كه مسلمان شد و روزگارى دراز بزيست و گويند كه او 320 سال بزيست « 2 » .
2 - امد بن ابد حضرمى ، روزگار هاشم بن عبد مناف و امية بن عبد الشمس را دريافت و گويند كه در روزگار معاويه 300 سال داشت « 3 » .
3 - ابو سفيان انس بن مدرك خثعمى ، پيش از اسلام ، بزرگ خثعميان بود و 154 سال
هامش
( 1 ) . رك : الاستيعاب : 1 / 576 ؛ اسد الغابة ، ابن اثير : 2 / 370 ؛ حافظ هيثمى نيز در مجمع الزوائد : 9 / 60 آن را ياد كرده و مىنويسد : بزّاز آن را گزارش كرد و سند او نيكو است و به همينگونه ابن حجر در الاصابة : 2 / 85 آن را گزارش كرده و بهجاى سهيل ؛ سهل نوشته كه برادر اوست يا همان خودش است ، سيوطى در تاريخ الخلفاء 73 آن را از راه بزّاز و ابن سعد گزارش كرده است .
( 2 ) . الاصابة : 1 / 63 .
( 3 ) . همان .