شمرده . و معن گفته : اعمش و ابو اسحاق با شيوهء نامبرده احاديث كوفيان را تباه ساختند « 1 » .
و ابو حاتم گفت : راستگو است ولى احاديث وى شالودهء استدلال نتواند بود . و ابن خراش گويد : حديث وى نكوهيده است . و ابن حزم در المحلى مىنويسد : احمد و يحيى احاديث وى را بسيار ضعيف مىشمردهاند . و احمد گويد : احاديثش درهم برهم است « 2 » .
4 - ابو بكر بن ابو موسى ( م 106 ) . ابن سعد احاديث وى را ضعيف مىشمرده . و احمد گويد : او چيزى از پدرش نشنيده « 3 » .
5 - ابو موسى اشعرى ( م 53 يا 51 يا 50 يا 42 ) كه مدت عمر او 63 سال بوده و در اين زمينه هيچ مخالفتى از كسى نديدهام . آنگاه واقعهاى كه از زبان وى آوردهاند 9 سال پس از عام الفيل يا 12 سال پيش از تولد ابو موسى ( كه در سال 25 يا 23 يا 22 يا 17 از عام الفيل بوده ) روى داده . پس اگر ابو موسى پيش از آنكه زاده شود خودش اين ماجرا را ديده كه آفرين بر او و اگر هم آن را از ديگرى كه بهچشم خود ديده روايت كرده كه بايد آن ديگرى را بشناسيم تا بتوانيم دربارهء خود وى و گزارش او اظهارنظر كنيم .
اين بود حال اسناد و ميانجيان گزارش ، و آيا همهء اينها بر كسى همچون ترمذى و حافظان پس از وى پوشيده بود كه آن گزارش را نيكو شمردهاند يا مانند ابن حجر و حلبى آن را صحيح خواندهاند . من نمىدانم ولى اين هم هست كه دوستى ، آدمى را كور و كر مىنمايد .
تازه متن روايت هم بهتنهايى كافى است كه دروغ بودن آن را آشكار سازد زيرا سفر ابو طالب رحمه اللّه به شام و رفتن رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به همراه وى در هنگامى بوده كه به گفتهء ابو جعفر طبرى و سهيلى و جز آندو ، پيامبر 9 ساله بوده و به گفتهء ديگران « 4 » نيز 12 سال داشته و آن هنگام ابو بكر 6 ساله يا 9 ساله بوده ، پس آن هنگام كجا بوده و در شام چه
هامش
( 1 ) . تهذيب التهذيب : 8 / 66 .
( 2 ) . ميزان الاعتدال : 3 / 339 .
( 3 ) . تهذيب التهذيب : 12 / 41 .
( 4 ) . طبقات ابن سعد : 1 / 102 ؛ تاريخ طبرى : 2 / 195 ؛ تاريخ ابن عساكر : 1 / 2 / 269 ؛ تاريخ ابن كثير : 2 / 285 ؛ الروض الانف : 1 / 118 ؛ الامتاع ، مقريزى 8 ؛ عيون الاثر : 1 / 43 ؛ شرح مواهب ، زرقانى :
1 / 196 .