امينى گويد : به شگفت نمىآيى از دروغى كه آن را كرامت ابو بكر شناختهاند ؟ يزيد به اصم كه روزگار پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را درنيافته چگونه روايت او از وى درست است ؟ ! مگرنه اين مرد در سال 103 يا 104 يا 101 در 73 سالگى مرده ؟ پس زاده شدن او روزگارى چند پس از درگذشت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بوده .
وانگهى كى ابو بكر سالخوردهتر از پيامبر بوده با آنكه او صلّى اللّه عليه و آله در عام الفيل متولد شد و ابو بكر سهسال پس از عام الفيل كه سعيد بن مسيّب گفته ابو بكر با روزگارى كه به جانشينى پيامبر گذراند عمرى برابر با رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله يافت و در شصت و سه سالگى كه به سن پيامبر صلّى اللّه عليه و آله رسيد بمرد « 1 » .
آرى ، گفتوشنود يادشده ميان او صلّى اللّه عليه و آله و - نه ابو بكر بلكه - سعيد بن يربوع مخزومى درگرفته است چنانچه بغوى و ابن منده « 2 » و ابن يربوع روايت كردهاند . سعيد در سال 54 هجرى در 120 سالگى - يا بهگفتهء برخى چهار سال هم بيشتر - درگذشت ولى چون ريش سفيدى ابو بكر و سالخوردگى او يگانه دليل او در روز سقيفه به سود خود و عليه مخالفانش بوده ، ازاينروى كسانى كه در فضيلت باقى براى او به دندهء تندروى افتادهاند با دستبرد زدن به تاريخ و جابجاكردن وقايع آن و با مانندههاى اين دروغهاى ساختگى ، دليل مزبور را استحكام بيشترى بخشيدهاند و خدا مىداند كه آنان براستى دروغ
هامش
( 1 ) . رك : معارف ، ابن قتيه 75 مىنويسد : همه متّفق القولند كه عمر او 63 سال بوده پس رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به تعداد سالهايى كه ابو بكر خلافت كرد بزرگسالتر از ابو بوده . صحيح ترمذى : 2 / 288 مىنويسد : او صلّى اللّه عليه و آله در 65 سالگى درگذشته . سيره ابن هشام 1 / 205 ؛ تاريخ طبرى : 2 / 125 و 4 / 47 ؛ الاستيعاب : 1 / 335 مىنويسد : گذشته از پارهاى از اخبار نادرست ، در اين اختلافى نيست كه عمر ابو بكر در هنگام وفات به 63 سالگى رسيده بود و او با روزگارى كه به جانشينى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله گذراند عمرى برابر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله يافت . و در 2 / 626 پس از يادى از حديث يزيد اصم مىنويسد : اين گزارش جز از اين طريق به ما نرسيده و گمان مىكنم موهوم باشد ، زيرا جمهور كسانى كه دانشى در زمينهء اخبار و آثار و سرگذشتها اندوختهاند مىگويند : ابو بكر با روزگارى كه به جانشينى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله گذراند عمرى برابر با او يافت و در 63 سالگى بمرد . الكامل : 2 / 176 و 1 / 185 ؛ اسد الغابة : 3 / 223 ؛ مرآة الجنان : 1 / 69 - 65 ؛ مجمع الزوائد : 9 / 60 ؛ عيون الاثر : 1 / 43 ؛ الاصابة : 2 / 344 و 341 ؛ السيرة الحلبية : 3 / 393 .
( 2 ) . الاصابة : 2 / 51 .