نخواهد بود و در نيازمندى به كسى كه او را در راه راست بدارد برابر است و همه به دندانههاى شانه مىمانند و هيچ دور نيست كسى را برگزينند كه خود به سرگردانى افتاده و به فرجام روى از كار پيچيد يا بر سر اين برنامه دچار آشوب شوند ، يا در پى كسى بروند كه گندمنماى جوفروش يا نادانى باشد « 1 » كه چون با فرمانها رو در رو شود راه رهايى از دشوارىهاى راه نيافته ، دست به تبهكارىهاى بزرگ بيالايد ، بزهكارى كند و ندانسته به پرتگاه گناهان افتد يا بداند و پروا نداشته باشد كه سخن ياوه بر زبان آرد يا با فريفتگى به داورى نشيند و در اين هنگام از همانجا كه خواهند كارها را در راهى شايسته بيندازند به تبهكارى دچار مىشوند و ندانسته در پرتگاه مىلغزند كه نمونهء اين را در آنجا كه درم دست فرمانبرى به معاويه و يزيد و جانشينان امويان دادند مىتوان يافت .
پس آفريدگار مهربان كه اين سرنوشت را بر آفريدگانش نمىپسندد نبايد در اين كار گزينشى براى كسى از مردم بگذارد ؛ چرا كه آنان را نادان و ستمكار آفريده است « 2 » . آيا آنكه خود آفريننده است نمىداند ؟ با آنكه از نهفتهها و ريزهكارىها آگاه است « 3 » . و پروردگار تو آنچه را خواهد مىآفريند و برمىگزيند و گزينشى براى آنان در كارها نيست « 4 » . و هيچ مرد و زنى را نمىرسد كه به آيين ما بگرود و چون خداوند در كارى داورى كرد و آن را گذراند در كار خويش به گزينش پردازند و آنكه از فرمان خداوند و رسول او سرپيچد براستى آشكار دچار گمراهى شده است « 5 » .
بزرگترين پيامبران نيز از نخستين روز كه آيين خود را به گروههاى تازيان پيشنهاد كرد اينگوشهء پرده را هم بههمه نشان داد ، چندانكه چون تيرهء عامر پسر صعصعه را بهسوى خدا خواند و سخن او به ايشان رسيد گويندهء ايشان از او پرسيد : اگر ما بر سر اين كار از تو پيروى كنيم و آنگاه خداوند ترا بر كسانى كه با تو ناسازگارى مىنمايند پيروز كرد آيا در ديدهء تو شايستگى آن را يافتهايم كه پس از تو ما سرپرست كار باشيم ؟ پاسخ داد : براستى
هامش
( 1 ) . تاج العروس : 1 / 153 .
( 2 ) . احزاب 33 / 72 .
( 3 ) . ملك 67 / 14 .
( 4 ) . قصص 28 / 68 .
( 5 ) . احزاب 33 / 36 .