تا آنجا كه گويد : مالك گفته : فرزندان دختر در جرگهء فرزندان درنمىآيند كه همانند اين برداشت نيز از شافعى گذشت « 1 » و دستاويز آن دو نيز سخن خداى متعال است كه :
« خداوند شما را دربارهء فرزندانتان سفارش مىكند . . . » كه مسلمانان از پوستهء بيرونى اين فراز چنان دريافتند كه تنها فرزندان بىميانجى را دربرمىگيرد و فرزندان پسران را « 2 » تا آنجا كه گويد : ابن قصار گفته : دستافزار كسانى كه فرزندان دختران را نيز از نزديكان مىشمارند سخن پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است به حسن پسر على : « اين پسر من ، سرور است » و كسى را نمىشناسيم كه بهكار بردن نام پسر را بر پسران دختر ناشدنى بداند ، زيرا آنان نيز پسران پدر مادرشانند و اين بنياد با برداشت ما هماهنگ است ، زيرا ولد از ريشهء تولّد آمده و خواهناخواه پسران دختر آدمى نيز از پدر مادرشان زاده شدهاند و زاده شدن از سوى مادر همچون زاده شدن از سوى پدر است و قرآن نيز ما را بههمين راه مىنمايد كه خداوند تعالى مىفرمايد : و از فرزندان او است داود و سليمان - تا آنجا كه گويد - از شايسته مردانند . كه عيسى را نيز از فرزندان وى شمرده با اينكه پسر دختر او است .
و ابن ابى حاتم با اسناد خود از ابو حرب پسر ابو الاسود آورده است كه حجّاج به دنبال يحيى پسر يعمر فرستاد و به او گفت : « به من رساندهاند كه تو مىپندارى حسن و حسين عليهما السّلام از فرزندان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله هستند آيا اين را در قرآن كريم يافتهاى ؟ با اينكه من از آغاز تا انجام آن را خواندم و چيزى دراينباره نيافتم » . گفت : « مگر در سورهء انعام نمىخوانى كه : و از فرزندان او داود است و سليمان - تا رسيد به آنجا - و يحيى و عيسى ؟ » پاسخ داد : « آرى » . پرسيد : « مگر عيسى بىآنكه پدرى داشته باشد از فرزندان ابراهيم نيست ؟ » گفت : « راست گفتى » . و همين است كه اگر مرد چيزى را بر فرزندانش وقف كند يا به آنان ببخشد يا سفارش كند كه پس از مرگ وى سودى از آن برند ، دخترزادگانش نيز
هامش
( 1 ) . همان : 4 / 104 .
( 2 ) . اين دروغى است كه بر مسلمانان بسته زيرا از آنان بسى دور است كه - از يك فراز - برداشتى ناساز با پوستهء بيرونى آن داشته باشند - آن هم بىهيچ نشانهاى كه ما را به لايهء درونى بكشاند - .