نشستن بر اين جايگاهم را ناخوش مىداشتم ، و دلم مىخواست كسى از ميان شما به جاى من براى اين كار بسنده مىبود ، اگر مىپنداريد من در ميان شما با سنت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله رفتار مىكنم اكنون من بر اين شيوه نتوانم ايستاد ، پيامبر خدا به يارى وحى آسمان از لغزشها بر كنار مىماند و با او فرشتهاى بود ولى من اهريمنى دارم كه كار مرا فرو مىگيرد ، پس چون به خشم آمدم از من دورى كنيد تا بر پوست و موى شما جاى پايى نگذارم ، زنهار مرا بپاييد ، اگر به راه راست رفتم ياريم كنيد و اگر پرت افتادم مرا به راه راست آريد » .
و بر بنياد فرازى كه ابن سعيد گزارش كرده : « هان ! من نه بيش از يك بشر هستم و نه بهتر از هيچ يك از شما ، مرا بپاييد ، چون ديديد به راه راست مىروم از من پيروى كنيد ، چون ديديد بر سر خشم آمدم ، از من دوى گزينيد تا در پوست و موى شما جايى پايى نگذارم » « 1 » .
يا بگويد : « من سرپرست شما شدهام و بهتر از شما هم نيستم ، پس اگر ديديد من درستكارم يارىام دهيد و گرنه مرا به راه آرست آريد » « 2 » .
و بر بنياد فرازى كه ابن جوزى آورده ، بگويد : با اينكه بهتر از شما نيستم سرپرست كار شما شدهام . پس اگر راهى نيكو در پيش گرفتم يارىام دهيد و اگر پرت افتادم مرا به راه راست آريد « 3 » .
آيا سزاوار است كه جانشين پيامبر را زيردستان و پيروان او بپايند و سرپرستى كنند و چون به راه پرت و ناسزا افتاد ، يارىاش دهند و به راه راست و درست كشانند ؟ چگونه جانشين پيامبر كه دانش او همچون مرده ريگى به وى رسيده و انبوه آييننامههايش را به
هامش
( 1 ) . طبقات ابن سعد : 3 / 151 ؛ الامامة و السياسة : 1 / 16 ؛ تاريخ طبرى : 3 / 210 ؛ الصفوة : 1 / 99 ؛ شرح نهج البلاغة : 4 / 167 و 3 / 8 ؛ كنز العمّال : 3 / 126 .
( 2 ) . طبقات ابن سعد : 3 / 139 ؛ المجتبى ، ابن دريد 27 ؛ عيون الاخبار ، ابن قتيبه : 2 / 234 ؛ تاريخ طبرى :
3 / 203 ؛ سيرهء ابن هشام : 4 / 340 ؛ تهذيب الكامل : 1 / 6 ؛ العقد الفريد : 2 / 158 ؛ اعجاز القرآن 115 ؛ الرياض النّضرة : 1 / 177 و 167 ؛ تاريخ ابن كثير : 5 / 247 ؛ شرح ابن ابى الحديد : 1 / 134 ؛ تاريخ الخلفاء سيوطى 48 و 47 ؛ السيرة الحلبية : 3 / 388 .
( 3 ) . الصفوة : 1 / 98 .